ZAGRODA - MUZEUM WSI MARKOWA

Towarzystwo Przyjaciół Markowej


 

Zaproszenie na  Majówkę w Skansenie  na czwartek 28 maja 2018.

Godzina 19.00

 

 Nie zawsze plany się spełniają, ale trzeba je realizować mimo wszystko.  Z uwagi na zmiany w organizacji prób Orkiestry, majówka  będzie w Skansenie w czwartek o godzinie 19.00.

 

Serdecznie zapraszamy.


 

 

Spotkanie z psychologiem  prof. dr hab. Maria Kielar –Turską.

Temat  referatu: Szanse rozwoju w późnej dorosłości.  

 

21 maja   o godz. 16.00 odbyło się w Skansenie  spotkanie z Panią Prof.  Marią Kielar -Turską. Pani Profesor wychowywała się z Markowej, toteż zainteresowali się spotkaniem koledzy i koleżanki z lat szkolnych. Również organizatorzy : CKGM – Biblioteka, TPM i Pani  Marta Michna nagłośnili  tematykę spotkania  i zaprosili  osoby zaciekawione problematyką rozwoju w późnej dorosłości. Dla wielu uczestników zagadnienia związane z  rozwojem w wieku późnej dorosłości są czymś zupełnie nowym. I to „novum” jest szansą na ciekawszą przyszłość , ale wymaga od każdego czynnego zaangażowania umysłu i sił ,aby żyć radośnie i szczęśliwie. Spotkanie przebiegało w bardzo życzliwej i serdecznej atmosferze. Wszyscy uznaliśmy, że takie spotkania są bardzo potrzebne dla uświadomienia nam potrzeby zmiany mentalności i wdrażania w życie codzienne aktywności fizycznej i umysłowej.

 

Maria Ryznar-Fołta


 

POMOC FINANSOWA NA WYMIANĘ STRZECHY

NA CHAŁUPIE KMIECEJ(od strony wschodniej) I NA STODOLE.

 

      Towarzystwo Przyjaciół Markowej złożyło wniosek do Lokalnej Grupy Działania „Pogórze Przemysko-Dynowskie ” na realizację operacji „Remont zachowawczy poszycia dachowego budynków zabytkowych w Zagrodzie Muzeum Wsi Markowa”. Zadanie realizowane jest w ramach działania „Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER objętej Programem w zakresie ZACHOWANIE DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Celem operacji jest zachowanie dla przyszłych pokoleń dziedzictwa kulturowego i specyfiki obszarów wiejskich poprzez remont zachowawczy zabytkowych obiektów w Zagrodzie Muzeum Wsi Markowa. Dotacja w kwocie 56.594,00 PLN  została przyznana ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach tego programu na lata 2014-2020. W chwili obecnej są kontynuowane roboty konserwatorsko-budowlane, które mają być zakończone do 26 czerwca 2018 roku.

                                                                      dnia 21.05.2018r 

Maria Ryznar-Fołta


 

Praca w chałupie i w zagrodzie

 

Przyroda ruszyła z wielkim impetem do życia i my też staramy się zdążyć z pracami na terenie Skansenu. Franciszek Balawejder to wzorowy Gospodarz. Dba o gości, o porządek w obiektach i w obejściu, organizuje ogniska i grille dla zorganizowanych  grup, znajduje też czas dla wszystkich, którzy nas odwiedzają.

Gospodarz Skansenu Franciszek Balawejder z panią Krystyną Szayna - Dec , wnuczką Andrzeja Szajny,rzeźbiarza,  twórcy ołtarza głównego w naszym kościele w Markowej.

Jak to bywa w domu. Pracy jest dużo. Przed wejściem do szkoły  umieściliśmy wspomnienia z ubiegłorocznej budowy chałupy Szylarów. Tę informacje przygotowała Ania Rejzer.

 Józek Bąk zadbał o nową tablicę i znaki informacyjne.

 Ogródek nasz dźwięczy się teraz kolorami bzów, mrugającymi niezapominajkami, wesołą kłokoczką i zapachem ziół. Swoim urokiem zachwyci nas wkrótce różowa piwonia.

O atrakcyjność ogródka, piękne kwiaty w doniczkach  troszczy się z wielką starannością  Justynka Olbrycht.

 Wybielone chałupy i zadbane obejścia  wabią swoim blaskiem kapele i różne ludowe zespoły artystyczne dla których są efektownym tłem do  nagrań teledysków lub też filmów.

 Ciekawym obiektem do filmowania jest nasz wiatrak „koźlak”. W trosce o bezpieczeństwo turystów Edek Szpytma (Mek) z Gospodarzem Franciszkiem Balawejderem wyremontowali ogrodzenie wokół wiatraka. Do oprowadzania  podczas nasilającego się  ruchu turystycznego  potrzebna jest pomoc przewodników:  Józka Kielara, Franciszka Ruta, Jadzi Małeckiej i innych.

Dziękuję wszystkim , którzy godzą  codzienne obowiązki  z  pracę na rzecz społeczeństwa dla zachowania pamięci i tożsamości Markowej.

 Maria Ryznar-Fołta   

 

 


Zapraszamy do Skansenu  na  „Majówki” przy naszej kapliczce.

 

 

 

 TPM kultywuje tradycję  i pamięć o  majowych śpiewach pieśni Maryjnych i Litanii Loretańskiej przy przydrożnych i przydomowych kapliczkach. W majowe piątki o godzinie 19.00 organizujemy spotkania przy kapliczce w Skansenie. Wspólnie z Orkiestrą Dętą działającą przy CKGM i  z Zespołem Śpiewaczym  śpiewamy ku czci Najświętszej Maryi Pannie.

4 maja 2018 o godz.19.00  – pierwsza Majówka. Wszystkich chętnych  serdecznie zapraszamy.

 

 Maria Ryznar-Fołta

 


 

„Tu i teraz” audycja Radia Rzeszów  z  Zagrody- Muzeum Wsi Markowa.

 

26 kwietnia Radio Rzeszów przekazało  w eter klimaty z naszej zagrody. Redaktorzy: Adam Głaczyński i Bernadeta Szczypta prezentowali słuchaczom  historie z Markowej z przełomu XIX i XX wieku. Obrazy wsi Markowskiej  zachowane w Skansenie przedstawiali członkowie TPM i sympatycy. W miłej i przyjemnej atmosferze opowiadaliśmy o tym jak to drzewiej bywało w Markowej u kmieci i biedaków. Jak to Markowianie „nie dawali się biedzie” i jak „Wiciowcy” z Markowej ” w trosce o pamięć i tożsamość  założyli w 1979 roku Towarzystwo Przyjaciół Markowej, które do dzisiaj pracując bezinteresownie dba o utrzymanie i rozwój Skansenu. Dziękujemy zespołowi redakcyjnemu i obsłudze technicznej za reklamę naszej placówki.

Maria Ryznar-Fołta

 


 

Niezwykła wizyta w Skansenie.

 

19 kwietnia 2018 roku złożył wizytę w naszym Skansenie pan Józef Tejchma z bratem Antonim.

W przeddzień Pan Józef został nagrodzony tytułem „ Markowianin Roku” i otrzymał z rąk Wójta Gminy Markowa  Tadeusza Bara statuetkę Sług Bożych Rodziny Ulmów.

Tytuł „ Markowianina Roku” jest wyrazem szczególnego wyróżnienia i uznania dla osób, które swoją uczciwością, szlachetnością i bezinteresownością oraz pracą na rzecz dobra wspólnego, przyczyniły się do rozwoju wsi Markowa. Gratulujemy! Przyjęliśmy naszych gości tradycyjną potrawą markowską  ziemniakami w „pałubach”

 z masłem i serem. Starsi członkowie Zarządu TPM dziękowali panu Józefowi za bezinteresowną pomoc dla całej społeczności Markowskiej w okresie PRL-u. Niemal każdy z obecnych na spotkaniu pamięta o pomocy dla osób indywidualnych różnych sytuacjach życiowych. To było bardzo miłe i radosne spotkanie dwóch pokoleń.

Bardzo dziękujemy za pamięć o Towarzystwie Przyjaciół Markowej w czasach, gdy nie  docenia społeczników i ludzi troszczących się  bezinteresownie o zachowanie regionalnej kultury, pamięci i tożsamości . 

 

 

Maria Ryznar-Fołta


 

Wymiana strzechy na wschodniej części chałupy kmiecej i na stodole.

 

Chałupa kmieca i stodoła doczekały się wymiany strzechy. Stare kiczki nie stanowiły już należytej ochrony obiektów muzealnych przed śniegiem i deszczem. Strzecha zaczęła przeciekać.

Od 16 kwietnia 2018 roku trwają prace na dachu chałupy kmiecej i na stodole. Przyroda obdarza nas słoneczną pogodą, w związku z tym nie ma zagrożenia „zalania ” odkrytych obiektów.

Zmurszałe i zniszczone deszczem i śniegiem, spalone słońcem kiczki- ściągnięto z dachu . Zabezpieczono drewniane krokwie i łaty ochronnymi środkami. Zostały położone nowe kiczki ze słomy żytniej.

Pozyskiwanie słomy na kiczki wymaga specjalnych zabiegów agrotechnicznych.

Aby uzyskać prostą słomę na kiczki trzeba powrócić do starych technik koszenia i młócenia żyta. Wykonywanie kiczek to też bardzo rzadka umiejętność. Dzięki przekazywaniu doświadczeń niektórzy ludzie posiadają wiedzę i umiejętności perfekcyjnego pokrycia  dachów kiczkami. My mamy to szczęście, że są tacy fachowcy!

 

 Maria Ryznar-Fołta

 

 


Nowy sezon turystyczny w Muzeum Zagrodzie Wsi Markowa.

 

Słoneczna, wiosenna pogoda zachęca amatorów wycieczek do wypraw turystycznych. Aura sprzyja też organizacji wycieczek szkolnych.

Odwiedzają nas grupy zorganizowane i turyści indywidualni.

 

 

Obsługa ruchu turystycznego w Zagrodzie opiera się głównie na pracy społecznej członków Towarzystwa. Wiele czasu na oprowadzanie wycieczek poświęcają:Franciszek Rut, Jadwiga Małecka, Józef Kielar, Ania Rejzer ,Czesia Szpytma. 

 

Wszystkie prace w Zagrodzie nadzoruje Gospodarz - Franciszek Balawejder. A pracy jest dużo. Pnie drzew zostały pobielone w celu zabezpieczenia ich przed chorobami i rozmrożenia w przypadkach wystąpienia niskich temperatur.

 

Po zimie obejścia budynków omieciono z kurzu i pajęczyn. Wywietrzono wszystkie budynki, wysprzątano je  i  w chałupach wymieniono poście na łóżkach. Chałupę biedniacką wybielono wapnem wewnątrz i zewnątrz.

 

W budynkach gospodarczych również wybielono wapnem wszystkie pomieszczenia, a wszystkie eksponaty zostały odkurzone, a te, które wymagały rewitalizacji polecono opiece Edwarda Szpytmy. Edward ma „ serce” dla naszych sprzętów i narzędzi. Powraca im dawną świetność.

 

Zabezpieczamy przed kornikami elementy drewniane eksponatów i sprzętów muzealnych.

O porządek w kuźni zadbał Kowal Józef Szpytma.

 

Całość obejścia zagrody wysprzątał  ze opadłych liści i patyków Franciszek Balawejder.

Dziękuję wszystkim za zaangażowanie i włączenie się do prac na rzecz naszej Małej Ojczyzny - Markowej

Maria Ryznar-Fołta

 

 


 

 

 

 

 

 

Niech Zmartwychwstały Chrystus napełnia serce miłością i pokojem.

Niech przemieni każdy smutek w radość a każdy płacz i zmartwienie w szczęście i nadzieję.

życzy

Zarząd TPM


 

 

 24 marca 2018 - I Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

 

 

 

 Święto ustanowione zostało przez parlament z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy. Wybór daty nawiązuje do dnia, w którym Niemcy w 1944 r. zamordowali rodzinę Ulmów.

 

W Markowej Święto  to rozpoczynała  modlitwa przy grobie Ulmów. W kościele parafialnym  pw. Św. Doroty została odprawiona Msza Św. w intencji rychłej beatyfikacji sług Bożych Rodziny Ulmów. Mszy Św. przewodniczył biskup pomocniczy archidiecezji przemyskiej Stanisław Jamrozek. W uroczystościach udział wzięli m.in. szefowa Kancelarii Prezydenta RP Halina Szymańska i prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek , reprezentanci Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl i Wicemarszałek Bogdan Romaniuk. W tym nadzwyczajnym wydarzeniu uczestniczyły lokalne władze samorządowe z Wójtem Gminy Tadeuszem Barem na czele. Udział w obchodach pocztów sztandarowych : Wojskowych, z Urzędu Marszałkowskiego i naszych: Ochotniczej Straży Pożarnej, Związku NSZZ RI "Solidarność" i Towarzystwa Przyjaciół Markowej podkreśliły rangę i prestiż tego Narodowego Święta. Po Mszy Św. w uroczystej paradzie przeszliśmy pod pomnik Rodziny Ulmów, gdzie złożono wieńce i kwiaty oddając hołd  pamięci wszystkich Polaków ratujących Żydów.

 

Maria Ryznar-Fołta




 

 

 Sympozjum ” Słudzy Boży Józef i Wiktoria Ulmowie z dziećmi – Świadkowie wiary ”

 

W godzinach popołudniowych 21 marca 2018 roku braliśmy udział w Markowej w rozpoczynającym się Sympozjum "Słudzy Boży Józef i Wiktoria Ulmowie z dziećmi - Świadkowie wiary".

Mszę Św. koncelebrowali: Arcybiskup Adam Szal, Arcybiskup Senior Józef Michalik, ks. dr. Witold Burda - postulator procesu beatyfikacyjnego Rodziny Ulmów, ks. dr Roman Chowaniec - proboszcz parafii i zgromadzeni kapłani. We Mszy Św. uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych z panią Minister Beatą Kempą, posłanką Krystyną Wróblewską i Wiceprezesem IPN Mateuszem Szpytmą. Ponadto obecni byli: Wicemarszałek Bogdan Romaniuk, Pani Dyrektor Muzeum Ulmów dr Anna Stróż, Członek Rady Powiatu Jan Kilian, Wicestarosta Barbara Pilawa-Kraus, Wójt Gminy Markowa Tadeusz Bar i Zastępca Wójta Tadeusz Trojnar oraz Dyrektor Szkoły Pan Andrzej Markuszko. Uczestnictwo Sztandaru Szkoły im. Sług Bożych Rodziny  Ulmów i harcerzy z dh Magdaleną Grzybowską dodało splendoru uroczystości. Zespół  SOUL z Sanoka   wykonał  kilka pieśni. Ze szczególnym wzruszeniem słuchaliśmy „Egzekucji w Markowej” z tekstem  M.E. Szulikowskiej. Uczestnicy Sympozjum mieli okazje do autorskiego spotkania z Marią Elżbietą Sulikowską autorką „Markowskich bocianów” i autorką tomiku poezji „Kwiaty pamięci”.

Kilka chwil poświęciła nam uczestnicząca w uroczystościach Pani Minister Beata Kempa, której przekazałam informację o działalności Towarzystwie Przyjaciół Markowej i naszej Zagrodzie.

 22 marca kontynuowano program Sympozjum w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Po Mszy Św. wysłuchaliśmy referatów: dr Mateusza Szpytmy – Zastępcy Prezesa IPN, ks. dr Witolda Burdy, prof. Bogdana Musiała, dr Marcina Przegiętki i dr Tomasza Domańskiego z IPN. Wystąpienia dotyczyły procesu beatyfikacyjnego Rodziny Ulmów oraz ideologii narodowo-socjalistycznej  przełożonej na działania policji niemieckiej i „granatowej” w okupowanej Polsce.

 

  Maria Ryznar-Fołta

 


 

74 rocznica tragicznych wydarzeń w Markowej

 

…Świt ma różne odcienie.

M.E. Szulikowska

 

      Świt 24 marca 1944 roku  obudził  mieszkańców Dolnej Markowej złowieszczymi  strzałami, krzykiem przerażenia i rozpaczy.  Z rąk niemieckich zginęła dziewięcioosobowa rodzina Józefa i Wiktorii Ulma z dzieckiem nienarodzonym oraz ośmioro „starszych braci w wierze” z rodziny Didnerów, Grunfeldów i Goldmanów.

      21 marca 2018 roku rozpoczęły się uroczystości upamiętniające tamte wydarzenia. Uczniowie Szkoły Podstawowej w Markowej z Panią Zofią Krzyżak   przygotowały rocznicowe obchody z  montażem słowno –muzycznym o patronach szkoły „Sługach Bożych Rodzinie Ulmów ” . W uroczystościach udział wzięli przedstawiciele władz samorządowych z Dyrekcją Muzeum „Ulmów”. W trakcie tego święta zostały przekazane nagrody laureatom konkursu plastycznego pod hasłem : „Rodzina Ulmów z Markowej - historia ,która inspiruje”. Nagrody otrzymali: Kinga Tejchman, Marcelina Kud i  Julia Broda.

     Po zakończonych uroczystościach harcerze wystawili wartę honorową przy Pomniku Rodziny Ulmów w Sadzie Pamięci. My oddaliśmy hołd naszym Bohaterom- Rodakom składając  przy pomniku wiązankę biało-czerwonych kwiatów.   

 

                                                                               Maria Ryznar-Fołta


 

Walne Zebranie Sprawozdawcze Towarzystwa Przyjaciół Markowej

11 marca 2018r w Muzeum Zagrodzie odbyło się walne zebranie sprawozdawcze Towarzystwa Przyjaciół Markowej(TPM). W zebraniu uczestniczyli zaproszeni goście i 76 członków Towarzystwa. Zebrani wysłuchali sprawozdania z działalności TPM i sprawozdania Komisji Rewizyjnej oraz Planu działań TPM na 2018rok. Po czym jednogłośnie udzielono absolutorium Zarządowi Towarzystwa.

 W roku 2017 wiele wydarzeń wpisało się na trwałe do naszej historii.

·       W Muzeum –Zagrodzie postawiliśmy chałupę Szylarów z 1895 roku, w której szczęśliwie przeżyła II wojnę i holokaust 7 -osobowa żydowska rodzina Weltzów .

·       W listopadzie odbyła się sesja naukowo- historyczna. Z referatu ks. dr Henryka Borcza poznaliśmy nowe źródło powstania naszej wsi.

·       Ponadto w naszej Zagrodzie gościliśmy telewizję lokalną, łańcucką, rzeszowską oraz ogólnopolską TVP Kultura.

·       Zdigitalizowano ponad 3000 zdjęć markowskiego fotografa Tadeusza Rusinka

 

Wiosenna aura, towarzyska atmosfera oraz gorący żur przygotowany przez Helenę Balawejder i Jolantę Szpytma sprzyjały owocnym obradom.

 

 

Maria Ryznar-Fołta


 

Ogłoszenie

 

Towarzystwo Przyjaciół Markowej poszukuje osoby chętnej do odrobienia stażu w Muzeum-Zagrodzie Wsi Markowa ( w Skansenie) w charakterze przewodnika i pomocnika Gospodarza Skansenu. Godziny pracy do uzgodnienia.

 Kontakt:

Maria Ryznar-Fołta, tel. 502 002 950,

Gospodarz tel. 603 386 102

mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 


 

 

Świat to księga, ktoś kto nie podróżuje, czyta tylko jedną stronę.

Św. Augustyn

10 lutego przewodnicy Muzeum - Zagrody Wsi Markowa poszerzyli swoją wiedzę i wzbogacili swoje doświadczenia w Warszawie w Centrum Opatrzności Bożej, w Muzeum Powstania Warszawskiego oraz w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Miejsca te nie były wybrane przypadkowo. W roku 100-lecia odzyskania niepodległości zwiedziliśmy budującą się nadal Świątynie Opatrzności Bożej. Natomiast w Muzeum Powstania Warszawskiego i w Muzeum POLIN chcieliśmy poznać bliżej historię II wojny światowej i budzące mnóstwo kontrowersji relacje narodu polskiego i żydowskiego. Wycieczka dostarczyła nam nowych przeżyć, które nie tylko zapadną w naszej pomięci ale zapewne będą mobilizacją do zgłębiania wiedzy i poszukiwania prawdy o czasach nie tak bardzo nam odległych. Balsamem na zmęczenie i trudy całego dnia była kolacja integracyjna oraz radosny śpiew pieśni patriotycznych i piosenek biesiadnych w drodze powrotnej.

Maria Ryznar-Fołta


 

 

W dniu 26 stycznia 2018 dzięki Druhom z OSP  poprawiliśmy statykę modrzewi przy drodze wjazdowej do Skansenu. W związku z tym  nie ma zagrożenia dla obiektów  muzealnych i  sąsiadujących z Muzeum  budynków mieszkalnych oraz na  placu zabaw dla dzieci.


ŚLADAMI PAMIĘCI MARKOWSKICH ŻYDÓW

 

Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny  Światowej im. Rodziny Ulmów zorganizowało w przed dzień obchodów  Światowego Dnia  Pamięci Ofiar Holokaustu objazd studyjny śladami pamięci Markowskich Żydów. Towarzystwo Przyjaciół Markowej włączyło się do wspólnej lekcji naszej historii przypominającej czasy holokaustu, przepojone okrucieństwem, nienawiścią i zbrodniami.   Podczas objazdu spojrzeliśmy na dzielnicę  Markowej „Kazimierz”, której nazwę zaczerpnięto z krakowskiego Kazimierza. Przed wojną na Kazimierzu mieszkała znaczna część ludności żydowskiej. A w pamięci Markowian pozostała do dzisiaj  droga wiodąca w pole tzw. Byniówka. Przewodnikiem po miejscach męczeństwa i kaźni był pan Jakub Pawłowski. Na  „Okopie” w Markowej i „ Cmentarzu wojennym ofiar hitleryzmu” w Jagielle –Niechciałkach  uczestnicy objazdu złożyli kwiaty , aby uczcić pamięć naszych „starszych braci w wierze”.

                                                                                          Maria Ryznar-Fołta


 

 

Na Szczęście, na zdrowie na ten Nowy Rok…

„..dla Boga  u nas zawsze otwarte drzwi…” ks. Biskup Antoni Długosz

   W Święto Objawienia Pańskiego  „Trzech Króli” otworzyliśmy drzwi naszego Skansenu, aby śpiewem kolęd uczcić Narodzenie naszego Pana- Jezusa Chrystusa. W uroczystości udział wzięli zaproszeni Goście : Radny Powiatu p. Jan Kilian, Zastępca Wójta p. Tadeusz Trojnar i Radca Gminy Markowa p. Radosław Flejszar. Licznie zgromadzeni członkowie Towarzystwa Przyjaciół Markowej, głównie przewodnicy nie kryli radości ze wspólnego spotkania. W imieniu Zarządu TPM złożyłam wszystkim uczestnikom najserdeczniejsze Życzenia Noworoczne. Po czym gromkim śpiewem kolędy „Dzisiaj w Betlejem ”przy akompaniamencie akordeonowym  Jana Kiliana włączyliśmy się do radosnego świętowania. Kuchnia serwowała pyszny barszczyk z pasztecikami. Do  wesołego śpiewu kolęd dotarła „wesoła nowina” o zwycięstwie w Turnieju Czterech Skoczni Kamila Stocha. Podwójny „Mazurek Dąbrowskiego” wzruszył nawet tych,        dla których  sport istnieje  tylko literalnie.

                                                                                                                                                          Maria Ryznar-Fołta


 


 

Pora na zimę...

24 listopada 2017 – słoneczny i bardzo ciepły , jak na tę porę roku- dzień. Wymarzona okazja do posprzątania w zagrodzie. Przyroda ogołociła drzewa z liści, które utworzyły różnokolorowe dywany na trawnikach. To niestety nie sprzyja utrzymaniu w dobrej kondycji terenów zielonych. Pograbienie opadłych liści dostarczyło światła trawnikom, poprawiło estetykę i bezpieczeństwo na terenie Skansenu. Prace grabienia liści zorganizował  Gospodarz Skansenu - Franciszek Balawejder. Z własnymi ciągnikami przyjechali do sprzątania: Józek Flejszar, Józek Rejzer, Tadeusz i Franciszek Balawejder. Do prac włączyli się: Bar Zbigniew, Józef Kielar i Wiesław Fołta. Bardzo pożyteczni przy porządkowaniu Skansenu byli więźniowie z Zakładu Karnego z Rzeszowa, których poleciła Pani Dyrektor Muzeum Ulmów dr Anna Stróż, współpracująca  z tą jednostką. Buduje nas postawa: Józefa i Edwarda Szpytmy, którzy mimo swego wieku pracują zawsze z nami i są inicjatorami wielu działań.

DZIĘKUJĘ WSZYSTKIM  W IMIENIU CAŁEGO ZARZĄDU.

 

                                                                                       Maria Ryznar- Fołta  

  

 


TVP Kultura z wizytą w Skansenie

W podróż śladami Oskara Kolberga wybrała się do Markowej ekipa Telewizji Polskiej z Natalią Kukulską. Celem  wizyty były spotkania z Heleną Szpytma, naszą ludową śpiewaczką. W trakcie spotkań obie Panie prezentowały swoją twórczość, którą dokumentowała telewizja. W naszym Skansenie nagrywano w chałupie kmiecej scenę  jednego ze zwyczajów wigilijnych tzw„ kopę” oraz pracę kowala.

 

 


Sesja historyczna w Markowej

W dniu 18 listopada  w budynku Centrum Kultury Gminy Markowa odbyła  się sesja historyczna organizowana przez Towarzystwo Przyjaciół Markowej  i Centrum Kultury Gminy Markowa. Zgromadzeni licznie Markowianie w wielkim zasłuchaniu przenieśli się do  czasów nam bardzo odległych, aż do  ery kamienia i brązu, którą zreferował prof. dr hab. Wojciech Blajer. Zaś  ks. Prałat dr Henryk Borcz  w swojej prezentacji przedstawił dokumenty , które postarzają nas co najmniej 30 lat. Owe źródła wskazują na  początek naszej parafii na 1354 rok, a naszej wsi na około 1348 rok. Do czasów współczesnych wprowadziły nas dwa ostatnie referaty. Dr Mateusz Szpytma nawiązał do czasów otwarcia Domu Ludowego w 1931 roku i  zaprezentował różne funkcje jakie pełnił Dom Ludowy przez dziesiątki lat. Jacek Tejchma przedstawiając fotografie Tadeusza Rusinka z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego stulecia  nakreślił dla nas nowe zadania. To wyzwanie  dotyczy rozpoznania ludzi na fotografiach , aby stworzyć pełną dokumentację historyczną z tamtych czasów. Z zaproszonych gości  zabrał głos były naczelnik Gminy  Michał Pelc ,który  mimo imponującego wieku  przybył do Markowej i  pogratulował nam działań   pielęgnujących dziedzictwo narodowe naszej małej Ojczyzny. Po części oficjalnej  członkowie TPM zaprosili wszystkich  do Skansenu na kolację z tradycyjnym  Markowskim jadłem.

 


     Listopadowe spotkania zarządu

                                                                                    

W dniu 18 listopada 2017 roku odwiedzili nas: dr Mateusz Szpytma - zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dr Anna Stróż - Dyrektor Muzeum im. Rodziny Ulmów, Zbigniew Kuźniar – radny Sejmiku Podkarpackiego i Eugeniusz Szylar – syn Antoniego i Doroty. Nasi goście nie ukrywali podziwu dla kunsztu i umiejętności budowniczych: Edwarda Szpytmy (Meka) i Franciszka Balawejdera - gospodarza Skansenu oraz tych wszystkich, którzy nie szczędzili czasu i sił, aby chałupa Szylarów stanęła obok Skansenu. Dzieliliśmy się radością, co uwieczniły fotografie. Na zimę musimy zamknąć chałupę, zakładamy odrestaurowane, stare okna. Na drzwi musimy jeszcze poczekać.

 

                                                                                                                                                    Maria Ryznar-Fołta 

 

 


 

99 rocznica odzyskania przez Polskę  Niepodległości

 Obchody Święta Niepodległości w Markowej odbyły się 12 listopada 2017 roku. Rozpoczęły się o godz. 11:00 od uroczystej Mszy Św. za Ojczyznę w Kościele Parafialnym z udziałem miejscowych władz samorządowych i szkolnych. Udział w uroczystości pocztów sztandarowych: Ochotniczej Straży Pożarnej, Szkoły Podstawowej, Związku NSZZ RI "Solidarność" i Towarzystwa Przyjaciół Markowej oraz Kameralnego Chóru Męskiego podkreśliły rangę tego święta. Ks. Proboszcz dr. Roman Chowaniec w wygłoszonej homilii odwołał się do nauczania Św. Jana Pawła II z jego pielgrzymek do Polski na temat wolności i naszej odpowiedzialności za Ojczyznę. Po zakończonej Mszy Św. przeszliśmy w pochodzie na cmentarz parafialny, aby oddać cześć poległym za Ojczyznę. Po odegraniu przez Orkiestrę Hymnu Narodowego nastąpił moment złożenia biało-czerwonych wiązanek przy obeliskach Katyńczyków: mjr Antoniego Flejszara i doktora Władysława Ciekota. Wójt Gminy Tadeusz Bar przypomniał uczestnikom o wydarzeniach wojennych, za które zapłaciło życiem wielu naszych rodaków. Orkiestra wykonała kilka patriotycznych utworów a młodzież szkolna recytowała wiersze patriotyczne.

Maria Ryznar-Fołta

 

 

 

 

 


Zaduszki Skansenowskie 2017

 

 „ A choć ich życia płomień zgasł

To myśli o nich

są przecież w nas.”

            Maria Czerkawska

 

W dniu 4 listopada 2017 już po raz dziesiąty w Muzeum- Zagrodzie Wsi Markowa spotkaliśmy się dość licznie , aby przywołać pamięć ludzi , którzy odeszli pozostawiając po sobie w naszych sercach i umysłach dobre i szlachetne czyny.

Wspominani byli:

Śp. Maria Tejchma

O pracy zawodowej oraz niektórych epizodach z życia rodzinnego swojej mamy opowiadały dzieci: syn Jacek i córka Agnieszka Boczkowska.

Śp. Bronisław Lew

Wybrane historie z życia: przebieg edukacji, poświęcenie pracy zawodowej oraz przeżycia rodzinne i zainteresowania taty przedstawiła córka Marta Lew-Szudy.  

      Śp. Jan Szpunar

 Kazimierz Wyczarski scharakteryzował postać przyjaciela ze wspólnej działalności społecznej w Towarzystwie Przyjaciół Markowej. Do wspomnień dołączyła się żona Teresa oraz dzieci z rodzinami.

Śp. Stanisław Kielar

Syn Jan Kielar podzielił się wspomnieniami o tacie, podkreślając iż przyświecała ojcu myśl: mniej mówić ,więcej robić.

     Śp. Jan Tejchma

Kilka ciepłych słów o Dziadku Janie powiedziała wnuczka Magdalena. Syn Tadeusz przedstawił wspomnienia o tułaczce wojennej, które ojciec spisał z niezwykłą dokładnością po upływie wielu lat.

 


 


 

Święto  pieczonego ziemniaka w Skansenie

Tradycją Towarzystwa Przyjaciół Markowej stały się spotkania związane z pieczeniem ziemniaka. Tym roku w sobotę 30 września pieczenie ziemniaka zbiegło się z „wiechą” kończącą  poważny etap  prac przy chałupie Szylarów.  Biesiada  przy ognisku z  wesołym  śpiewem i przygrywającym na  akordeonie Janem  Kilianem  dostarczyły zaproszonym gościom i członkom TPM wiele radości i satysfakcji z ukończonej pracy.

 


 

Chałupa Szylarów  w Skansenie  - „ przykryta ”.

Kilkoro  to sporo - ta znana w Markowej sentencja potwierdziła się  podczas prac związanych z położeniem dachówki na chałupie Szylarów. Dzięki przychylności niebios - słonecznej pogodzie, życzliwości Samorządu Gminnego - użyczeniu pracowników: Andrzeja Szpytmy, Grzegorza Łyszczarza, Łukasza Słupka, Tomasza Szpunara i Janusza Kuźniara zakończyliśmy w Towarzystwie Przyjaciół Markowej kolejny, bardzo istotny etap prac budowlanych. Przykryliśmy dachówką chałupę Szylarów. Dachówka jest z odzysku od państwa Antoniego i Alicji Homów, od Małgorzaty i Andrzeja Barów, Józefa i Danuty Flejszarów oraz od Barbary i Mariusz Lew. Darczyńcom – dziękuję bardzo. W imieniu własnym i całego Zarządu dziękuję członkom TPM oraz  pracującym kolegom z Samorządu Gminy za zaangażowanie, poświęcenie czasu, sił i zdrowia w trosce o tworzenie naszej, rodzimej historii. Szczególne podziękowania składam dla : Edwarda Szpytmy, Józefa Szpytmy, Tadeusza Balawejdera, Kazimierza Tejchmy, Ryszarda Szpunara, Romana Kluza, Andrzeja Szlęka, Zbigniewa Bara, Stanisława Czado , Wiesława Fołty, Franciszka Balawejdera i Marcina Głąbia.

 Prezes TPM

Maria Ryznar-Fołta

 


 

 

Postęp w pracach budowlanych przy chałupie

Mimo, iż pogoda nie sprzyja pracom budowlanym, to upór i zacięcie  członków TPM w dążeniu do celu zwyciężają. Złożono  północną część chałupy i stanął cały zrąb domu. W dniu 20 września 2017 r postawiono  konstrukcję przysłupową   i wysadzono krokwie na dach. Pracami kierują Edward Szpytma i Franciszek Balawejder – gospodarz Skansenu. Pomocą służą : Józef Szpytma, Marcin Głąb,Tadeusz Balawejder, Kazimierz Tejchma, Stanisław Czado, Tadeusz Tejchma i Tomasz Balawejder.
Józef Rejzer i Bogusław Szpytma posłużyli własnymi ciągnikami z podnośnikami dzięki czemu udało się dźwignąć płatwie i wznieść konstrukcję przysłupową chałupy.
W imieniu Zarządu TPM bardzo dziękuję członkom TPM za zaangażowanie, wysiłek  i troskę
w tworzenie naszej , rodzimej  historii.

Maria Ryznar-Fołta
Prezes TPM

 

 


Prace związane z rozbiórką chałupy po Szylarach celem przeniesienia jej do Muzeum –Zagrody Wsi Markowa.

W dniu 16 sierpnia 2017 rozpoczęliśmy prace przy rozbiórce chałupy po Szylarach. Dachówka z pokrycia dachu z uwagi na duży stopień zniszczenia nie nadaje się do powtórnego użycia. Poszczególne drewniane elementy chałupy Edward Szpytma (Mek) oznakował, aby ułatwić odtworzenie całości na działce w Skansenie.  Zdemontowano słupy i płatwie. Po czym rozebrano południową część chałupy.  Wszystkie elementy z rozbiórki przywieziono na plac budowy do Skansenu. Na tym zakończyła się część łatwiejsza prac związanych z przenosinami chałupy. Drewno z rozbiórki wymaga wielu uzupełnień- niestety wiek obiektu, aż 122 lata odcisnął się na kondycji budulca. Stwarza to nie małe problemy, ale dzięki zaangażowaniu i fachowości wielu osób prace posuwają się do przodu. Nad całością czuwa Edward Szpytma i Franciszek Balawejder- gospodarz obiektu. Zaangażowani są członkowie TPM : Józef Flejszar , Józef Rejzer, Tadeusz Balawejder, Zdzisław Buras , Krzysztof Fołta , Stanisław Czado i  Marcin Głąb. Warto tu wspomnieć, że większość z nich pracuje społecznie.  Do dnia dzisiejszego udało się odtworzyć południową cześć chałupy. 30 sierpnia rozbieramy północną część chałupy. Zapraszamy osoby chętne do pomocy, przyda się każda para rąk.

Prezes TPM – Maria Ryznar – Fołta


 

„Mondele”  wpisują się jeszcze  w krajobraz markowskich pól.  

 


 

Budowa nowego obiektu w naszym Skansenie

W dniu 12 lipca 2017 roku wmurowaliśmy kamień węgielny pod chałupę Antoniego i Doroty Szylarów w obecności ich syna Eugeniusza.  W chałupie tej w czasie II wojny światowej ukrywała się siedmioosobowa rodzina Weltzów. A była to Miriam - matka czwórki dzieci: Mońka, Abrahama, Reśki i Arona. Aron ukrywał się z żoną Shirley i synem Leonem. W tym czasie w chałupie Szylarów z rodzicami mieszkała ich piątka dzieci: Zofia, Helena, Eugeniusz, Franciszka i Janina. Historia tych rodzin wpisana jest w dzieje naszej wsi i zostanie utrwalona w Muzeum Zagrodzie Wsi-Markowa. Rozpoczęliśmy dzisiaj pierwszy etap budowy - wylano fundamenty na których stanie chałupa Szylarów.


 

 

Międzynarodowe Kursy Muzyczne im. Zenona Brzewskiego

Już po raz 43 w Łańcucie odbywają się Międzynarodowe Kursy Muzyczne im. Zenona Brzewskiego. Tradycją Towarzystwa Przyjaciół Markowej stały się pikniki  przygotowywane w Skansenie dla wybitnych muzyków i pedagogów z kraju i zagranicy szkolących adeptów gry na skrzypcach , wiolonczeli, kontrabasie , gitarze i harfie. W tym roku 7 lipca gościliśmy  24 profesorów światowej  muzyki. Dla tak znamienitych gości przygotowaliśmy  stół wiejski  z „ kiełbasą Markowską”,  chlebem  razowym pieczonym na nalepie ze smalcem i ogórkami kiszonymi oraz  masło i ser z gospodarstwa rolnego. Imprezę uświetniła ludowa  kapela z Markowej, w której  śpiewali :Jan Kilian z Haliną Cwynar.  W Kursach tych  doskonali grę  na skrzypcach u prof. Edwarda Zieńkowskiego Markowianka Sylwia Barcikowska. Sylwia gra w naszej kapeli.

 

 

 


 

XIV Dzień Otwartych Drzwi w Muzeum Zagrodzie -Wsi Markowa -2 lipca 2017 rok

W tym dniu w naszym Skansenie ożył duch dawnej Markowej. Uwijali się prezenterzy ginących zawodów aby jak najlepiej przekazać zwiedzającym obraz odległych, minionych lat i ciężkiej pracy na wsi. Ci, którzy przedstawiali ginące zawody to profesjonaliści, gdyż w przeszłości było to ich codzienne zajęcie.

 

Atrakcją tego wydarzenia była akcja gaśnicza Ochotniczej Straży Pożarnej przy użyciu "sikawki" wiezionej do pożaru na wozie konnym i udział strażaków śpieszących do pożaru z wiadrami na rowerach.


 

 

Tradycją wesel w Markowej są „ślabanty”- zainscenizowane przeszkody na drodze orszaków weselnych. Ślabanty urządza się gospodarzom wesela, Drużbie, Swaszce bądź Państwu Młodym. Za otworzenie ślabantu należą się szyszki weselne (małe drożdżówki z cukierkami) od Swaszki i butelka wódki od Drużby. Sowitość zapłaty zależy od: jakości ślabantu, hojności "zaślabantowanych" oraz od umiejętności przetargowych stron. 25 czerwca Gospodarz naszego skansenu Franciszek Balawejder żenił syna. Z uwagi na to wydarzenie Zarząd TPM urządził tradycyjny ślabant. Swaszka nie żałowała nam szyszek i Drużba też nie był skąpy. My bawiliśmy się dobrze przygotowując ślabant, goście mieli uciechę z widowiska i tradycji "stało się zadość". Parze Młodych: Joannie i Tomaszowi Balawejdrom składamy najserdeczniejsze życzenia, obfitości łask Bożych oraz pogodnego, wspólnego życia małżeńskiego.

                                                                                                 Zarząd TPM

 


 

W dniu 11 czerwca 2017 roku  w Kościele Parafialnym w Markowej  odbył się ślub Zofii Sumara i Mateusza Szpytma. Po uroczystości zaślubin  orszak weselny przemieścił się do „Malinowej Werandy ”. Przed wejściem do domu weselnego  na Nowożeńców  czekała przeszkoda. Towarzystwo Przyjaciół Markowej,  w którym Pan Młody jest Wiceprezesem  zorganizowało tradycyjny Ślabant. Goście mogli zobaczyć młócenie słomy cepami, mielenie zboża w żarnach, robienie masła oraz kręcenie powrozów. Mateusz wykazał się umiejętnością młócenia zboża cepami, czym zaskoczył  wielu gości i uczestników ślabantu. W miłej i radosnej atmosferze złożyliśmy życzenia Młodej Parze.  Ślabant wykupił Pan Młody, nie żałując kolegom wódki , a koleżankom słodkości. 


Zaproszenie na Dzień Otwartych Drzwi w Zagrodzie Muzeum Wsi Markowa.
 
   Po raz 14 - ty w pierwszą niedzielę lipca  Towarzystwo Przyjaciół Markowej zaprasza na pokaz ginących zawodów, degustacje potraw regionalnych,  akcję gaśniczą OSP, konkursy i zabawy dla dzieci oraz zabawę taneczną. Informacje  poniżej na plakacie.
                                                                                                                                                                                                                                                                         
Maria Ryznar-Fołta

 

W dniu 13 maja 2017 roku odbyły się ćwiczenia zgrywające w zakresie doskonalenia organizacji działań ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej, jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz podmiotów współdziałających podczas wystąpienia pożaru na terenie Skansenu Zagrody - Muzeum w Markowej.