ZAGRODA - MUZEUM WSI MARKOWA

Towarzystwo Przyjaciół Markowej

INFORMUJEMY, ŻE W ZWIĄZKU Z NAJNOWSZYMI ROZPORZĄDZENIAMI
WŁADZ PAŃSTWOWYCH SKANSEN 
W MARKOWEJ
WZNAWIA SWOJĄ DZIAŁALNOŚĆ OD 5 MAJA 2020 R.

WE WTORKI WSTĘP WOLNY

Prace przy chałupie Szylarów

Na terenie Muzeum-Zagrody w Markowej trwa rekonstrukcja chałupy Szylarów. Jest to autentyczny budynek przeniesiony na teren Skansenu, w którym Szylarowie ukrywali w czasie niemieckiej okupacji siedem osób pochodzenia Żydowskiego z rodziny Welców. Obecnie trwają prace wewnątrz chałupy, zbudowano kuchnię oraz piec chlebowy, powałę w sieni oraz specjalne schody, po których zwiedzający będą mogli bezpiecznie wejść na strych, aby obejrzeć kryjówkę, gdzie przechowywani byli Żydzi. Koszty prac są pokrywane ze źródeł Programu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Inwestycja otrzymała też wsparcie finansowe Województwa Podkarpackiego.

M.K.

 

Wspólne działania Towarzystwa Przyjaciół  Markowej  z Komendą Hufca ZHP Łańcut

Warsztaty ginących zawodów

W dniu 25 sierpnia harcerze z Hufca ZHP Łańcut uczestniczyli w warsztatach ginących zawodów. Młodzi ludzie mieli  okazję poznania ciężkiej pracy na wsi i nabrania szacunku do żmudnych codziennych zajęć, które umożliwiały naszym przodkom zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych. Uczestnictwo młodych w takiej formie aktywności stwarza możliwości  utożsamiania się z lokalną, żywą kulturą i powrotem do korzeni, z których wyrośli. Jest to też forma międzypokoleniowego dialogu pomiędzy pasjonatami prezentującymi zapominaną pracę na wsi, a młodym pokoleniem, dla  którego dobre wspomnienia z dzieciństwa i młodości  będą kształtować ich postawy
w dorosłym życiu.

 

Uroczyste poświęcenie kapliczki Najświętszej Maryi Panny upamiętniającej 100-lecie Cudu nad Wisłą.

Dnia 15 sierpnia 2020 r. członkowie Towarzystwa Przyjaciół Markowej i społeczność Markowej przeżyła doniosłą uroczystość, jaką było poświęcenie wotywnej kapliczki Najświętszej Maryi Panny upamiętniającej 100-lecie Cudu nad Wisłą i żołnierzy z Markowej walczących w wojnie polsko-bolszewickiej.

Obchody rozpoczęły się Mszą świętą w kościele parafialnym w Markowej z udziałem pocztów sztandarowych OSP Markowa, Solidarności RI Markowa, Szkoły Podstawowej im. Sług Bożych Rodziny Ulmów w Markowej oraz TPM. Po mszy nastąpił przemarsz zaproszonych gości i społeczeństwa Markowej na teren Zagrody-Muzeum. Prowadziła go Orkiestra  Dęta z Markowej pod batutą kapelmistrza Michała Rydzika, a o bezpieczeństwo uczestników na drodze zadbali druhowie z markowskiej OSP.

Naszą uroczystość obecnością zaszczycili: dr Mateusz Szpytma Wiceprezes IPN z rodziną, Waldemar Rataj Dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Czasie II Wojny Światowej im. Rodziny Ulmów, Jan Kilian członek Zarządu Rady Powiatu Łańcuckiego, Mirosław Mac Wójt Gminy Markowa, ks. dr Roman Chowaniec proboszcz naszej parafii, ks. dr  Witold Burda postulator procesu beatyfikacyjnego Rodziny Ulmów, ks. Jan Szylar rodak markowski, ks. Paweł Tołpa inicjator budowy kapliczki i dzisiejszej uroczystości, długoletni były Prezes TPM Kazimierz Wyczarski, Andrzej Markuszka Dyrektor szkoły Podstawowej w Markowej, Jakub Inglot Sołtys wsi Markowa, Jan Niemczak Prezes OSP w Markowej, Wiesław Szpytma Prezes Orkiestry Dętej w Markowej, druhny i druhowie drużyny harcerskiej w Markowej oraz rodziny żołnierzy uczestników wojny polsko-bolszewickiej.

Po dotarciu na miejsce orkiestra odegrała hymn państwowy. Pani Prezes TPM Maria Ryznar-Fołta powitała przybyłych na naszą uroczystość gości i społeczność Markowej. Następnie ks. dr Roman Chowaniec  poświęcił kapliczkę NMP. Kolejnymi punktami programu były wystąpienia zaproszonych gości: doktora Mateusza Szpytmy oraz Wójta Gminy Markowa Mirosława Maca. Odczytane zostały także listy od Marszałka Województwa Podkarpackiego Władysława Ortyla oraz Wicestarosty Powiatu Łańcuckiego  Barbary Pilawy-Kraus.

Wiązanki kwiatów pod pamiątkową kapliczką złożył dr Mateusz Szpytma Wiceprezes IPN. Uroczystość zakończył koncert Orkiestry dętej, która wykonała pieśni maryjne i patriotyczne. Po zakończonym spotkaniu zaproszeni goście udali się na obiad do sadu koło chałupy kmiecej. Organizacją tego poczęstunku zajęły się koleżanki Irena Kozłecka, Bożena Szajer, Maria Małek, Grażyna Bar, Agata Homa, Barbara Laska, Anna Rejzer, Dorota Szpytma, Marysia Niemczak, Stanisława Bytnar,  Marta Szylar i koledzy: Józef Rejzer i Franciszek Rut i Grzegorz Szylar.

Nasza piękna kapliczka mogła powstać dlatego, że  swój czas i talenty poświęciły temu przedsięwzięciu następujące osoby: Bożena i Jan Szajerowie, którzy odrestaurowali kapliczkę, Józef Rejzer i Wiesław Fołta – wybudowali cokół, Jan Fugiel, Krzysztof Ożga, Edward Kochmański, Tomasz Balawejder, Tadeusz Szylar , którzy również wnieśli swój wkład w powstanie obiektu.  Uroczystość uwieczniła na fotografiach koleżanka Barbara Lew. Całość koordynowała, poświęcając temu projektowi wiele serca i czasu, pani Prezes TPM Maria Ryznar- Fołta. Wszystkim wymienionym, i być może nie wymienionym, raz jeszcze dziękujemy za pomoc i zaangażowanie.

M.K.

 

 

 

 

 

 

"Prawdziwy akt odkrycia nie polega na odnajdywaniu nowych lądów, lecz na patrzeniu na stare w nowy sposób."

 Marcel Proust


Każde pokolenie na swoje spojrzenie na rzeczywistość. My staramy podczas niedzielnego dyżuru dzielić się naszą radością z dorobku jaki posiadamy w Zagrodzie Wsi Markowa. 

 

 

Szczęść Boże Młodej Parze! Sto lat  dla Drużby !

25 lipca 2020 r

 

 

Walne zebranie sprawozdawcze członków

Towarzystwa Przyjaciół Markowej (TPM) – 12 lipca 2020 r.


12 czerwca 2020 roku w godzinach przedpołudniowych zebrali się członkowie TPM na zebraniu sprawozdawczym. Po wysłuchaniu sprawozdania z działalności oraz sprawozdania Komisji Rewizyjnej za rok 2019 udzielono absolutorium Zarządowi. W zamierzeniach na ten rok jest zamknięcie chałupy Szylarów. Prace te obejmują konserwację ścian zewnętrznych, wzmocnienie powały, wykonanie schodów na strych i kryjówki. Prace te będą wykonane dzięki pozyskanym funduszom z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i z Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego z Podkarpackiego Urzędu Marszałkowskiego. Z dotacji z Narodowego Centrum Kultury w ramach programu EtnoPolska 2020 prowadzimy warsztaty ginących zawodów. Pracy jest wiele, a pomysłów jeszcze więcej. Zapraszamy wszystkich, którzy chcą pozostawić ślady swojej pracy w zagrodzie. Kolega Kaziu Wyczarski, wieloletni prezes TPM zaproponował wykonanie zbioru ziół i umieszczenie w chałupie biedniackiej. Zachęciłam wszystkich do zbiorowej pracy przy ziołach, wykonywania zdjęć w miejscach ich występowania i suszenia. Może uda się wspólnymi siłami coś zrobić w tym temacie.

Maria Ryznar-Fołta

 

 

 Kapliczka - wotum wdzięczności za zwycięstwo nad Bolszewikami

Na terenie Muzeum - Zagrody obok domu Szylarów powstaje kapliczka wotywna z okazji 100-lecia zwycięstwa nad Bolszewikami. W tej chwili budowany jest postument z ciosanego kamienia, na którym posadowiona będzie kapliczka ku czci Maryi Niepokalanie Poczętej.

 

 

 

Przeszłość - jest to dziś, tylko cokolwiek dalej 

C.K. Norwid

 

Warsztaty ginących  zawodów w Muzeum Zagrodzie Wsi Markowa 

 

Już po raz siedemnasty  otworzyliśmy w pierwszą niedzielę lipca drzwi naszej zagrody na oścież. To dla nas bardzo ważne, aby zachować w pamięci i czynie naszych rodziców, dziadków, tych którzy nam pokazali co jest najważniejsze. Jak przez ciężką  pracę i modlitwę  odpowiedzialnie przejść przez życie. Jak zachować dla przyszłych pokoleń to co wyróżnia nas  Polaków od innych  narodów.

Maria Ryznar-Fołta

 

  


 

 

Czasem potrzeba jednego radosnego oblicza,
by rozjaśniało się nasze życie.
Phil Bosmans

 

Czasem tak nie wiele potrzeba, aby się weselić ….


Sobota 4 lipca to czas gorący dla nas przed Dniem Otwartych Drzwi w Skansenie, przed pokazami ginących zawodów. A zwyczaj każe pamiętać też o ślabantach. Bawiliśmy się na dwóch ślabantach Była okazja do poćwiczenia cepami, do spotkania i dzielenia radości z weselnikami.


Maria Ryznar-Fołta

 

 

 

 

Ogłoszenie

 

Dla uczczenia 100-lecia cudu nad Wisłą   Towarzystwo Przyjaciół Markowej (TPM)  planuje postawić kapliczkę  w podziękowaniu Najświętszej Marii Pannie  za ocalenie naszej Ojczyzny. W wojnie tej brali udział mieszkańcy Markowej  jako żołnierze zawodowi, z poboru oraz ochotnicy. Ich nazwiska chcemy wypisać na tablicy tej kapliczki. Prosimy zatem do zgłaszania uczestników wojny bolszewickiej  w latach 1919-1920 w Skansenie  codziennie od 8.00 -16.00 ( z wyłączeniem poniedziałków), do ks. Pawła Tołpy  i do Marii Ryznar - Fołta – tel. 502 002 950.  Przy zgłoszeniu uczestników  należy podać jego: imię i nazwisko,  datę urodzenia, imiona rodziców oraz stopień wojskowy jeśli jest znany.

                                                                                                                                                                                                                                              Maria Ryznar-Fołta

                                                                                                                                                                                                                                                    Prezes TPM 

 

 

Markowa ,dn.20 maja 2020 roku

Ostatnie pożegnanie Józka Bąka

 

Szanowna rodzino, Czcigodny Księże Celebransie, zebrani uczestnicy ostatniej drogi Kolegi Józefa . Jego śmierć zaskoczyła i zasmuciła nas wszystkich.
"Można odejść na zawsze, by stale być blisko..."
Cytując księdza Jana Twardowskiego pragnę podziękować Ci Kolego Józefie w imieniu społeczności markowskiej za trwały ślad w naszej kulturze . Twoje aktorstwo w Amatorskim Teatrze zadziwiało reżyserów, kolegów oraz widownię. Sam też wyreżyserowałeś na 600-lecie wsi „Wesele markowskie”, a później niezapomnianą „Mękę Pańską” i kilka innych sztuk. Dzieliłeś się swoim talentem w sąsiedniej Gaci i Soninie. Twoją aktywność kulturalną widać było nie tylko na teatralnej scenie, byłeś konferansjerem i organizatorem wielu imprez kulturalnych w Markowej. Druga Twoja pasja - to praca społeczna, której trwałym śladem jest Towarzystwo Przyjaciół Markowej. Wśród założycieli przed ponad 40 laty w pierwszym zarządzie pełniłeś funkcję Wiceprezesa. W latach 1995-1998 kierowałeś pracą Towarzystwa. W ostatnich latach dałeś się poznać jako artysta wytwarzający pamiątki nawiązujące do markowskiej tradycji. Łatwość nawiązywaniu kontaktów, szanowanie rozmówcy, wyśmienita pamięć , doskonała prezencja sprawiały ,że z wielką klasą prezentowałeś kulturę markowską przed władzą i mediami.
Choroba przyszła niespodziewanie. Znosiłeś wszystkie utrudzenia bez narzekania, zachowywałeś mimo wszystko pogodny nastrój i nadzieję która pozwalała Ci jeszcze 9 maja planować z nami niedzielne dyżury w Skansenie.
Spoczywaj w pokoju

opracowała i wygłosiła Maria Ryznar-Fołta
Prezes TPM, Przewodniczącą Rady Gminy Markowa

 

 

Św. Michał Archanioł nadal strzeże Towarzystwa Przyjaciół Markowej, sąsiedztwa oraz całego dobytku.


Przy drodze do Skansenu od 2001 roku w XIX- wiecznej kapliczce znajdował się oleodruk ze świętym Michałem Archaniołem. Wizerunek ten uległ zniszczeniu z biegiem lat pod wpływem warunków atmosferycznych i zastąpiony został olejnym obrazem św. Michała Archanioła pędzla Iwony Szewerniak. Kapliczka też została odrestaurowana przez Tomasza Balawejdra.
W dniu 15 maja 2020 roku proboszcz parafii Markowa ks. dr Roman Chowaniec poświęcił kapliczkę, abyśmy szanując tradycję zachowali wiarę Ojców naszych.

Maria Ryznar-Fołta

 

Nędza dzisiejszych ludzi pochodzi z oderwania się od przyrody i od Boga, z osamotnienia wewnętrznego.

                                                                                                                                    Władysław Stanisław Reymont

                  

Pomimo trudnej sytuacji  w czasie pandemii covid-19 powodowanej korona wirusem Sars –CoV-2 mamy nadzieję na powrót do normalnej pracy w Muzeum –Zagrodzie Wsi Markowa. Są posprzątane chałupy i obiekty towarzyszące. Sad dźwięczy się kwieciem czereśni i wiśni, z jego gościnności korzystają  pracowite pszczoły. 

A w ogródku krzątają się kobiety, aby zatroszczyć się o piękno zapomnianej dziewanny, malw, o ziele dziurawca i piołunka….

Żyjemy nadzieją, że wkrótce będziemy mogli spotykać się na dyżurach niedzielnych, przy pracy w zagrodzie czy na spotkaniach wspomnieniowych z  fotografią pana Tadeusza Rusinka.

                                                                               Maria Ryznar-Fołta

 

 

W związku z ogłoszeniem PANDEMII KORONAWIRUSA SARS-CoV 2 Skansen-Zagroda Muzeum zostaje zamknięty do odwołania.

 

 Dlatego, że Pan zmartwychwstał,

a my jesteśmy powołani do zwycięstwa nad śmiercią wraz z Nim,

mimo otaczających nas teraz trudności,

pełnych Bożego pokoju, radości i nadziei Świąt Wielkiej Nocy

życzy Zarząd TPM

 


 

DOM - KRYJÓWKA - WYJĄTKOWA PAMIĄTKA HISTORYCZNA 

 

Towarzystwo Przyjaciół Markowej wystąpiło do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o dotacje na zakończenie konserwacji przeniesionego do miejscowego skansenu domu państwa Szylarów. Ten budynek to wyjątkowa historyczna pamiątka. Bo w czasie niemieckiej okupacji na strychu znajdowała się kryjówka, w której wojnę przeżyło siedmioro Żydów. Uratowanych przez rodzinę Szylarów.  

Eugeniusz Szylar miał 11 lat, kiedy jego rodzice dali schronienie ukrywającej się przed Niemcami 7-osobowej rodzinie Weltzów. Mimo grożącej za to kary śmierci, Pan Eugeniusz do dziś wspomina strach jaki towarzyszył im każdego dnia zwłaszcza po tym, kiedy w 1944 roku hitlerowcy rozstrzelali w Markowej także ukrywającą Żydów rodzinę Ulmów. 
Dzięki Towarzystwu Przyjaciół Markowej - dom Szylarów został przeniesiony do miejscowego skansenu. Jak udało się ustalić ma około 180 lat. Jest więc cennym obiektem pokazującym dawne budownictwo w tej wsi. A wojenne dzieje dodatkowo podnoszą jego historyczna wartość.
Na strychu ma zostać także odtworzona kryjówka, w której ukrywali się Żydzi. Na odtworzenie wnętrza domu Towarzystwo Przyjaciół Markowej wystąpiło o dotacje z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wysokości 300 tysięcy złotych.
 
zaczerpnięto ze strony  TVP Rzeszów

 

 

WSPÓLNE  KOLĘDOWANIE

O jesteś znowu, święta łączności – Muzyko – Melodio – Muzyko!

Wywiedź ścieżkami w górę Miłości to granie od dolin – Muzyko!”.

                                                                                          Karol Wojtyła

 

W kolędowy czas spotkaliśmy się w niedzielę 5 stycznia 2020 roku, aby cieszyć się z przyjścia Słowa Boga do nas.

Kolędowaniu przewodzili: ks .Damian Toczek i  pan organista Wiesław  Wiglusz Dzięki śpiewnikom repertuar kolęd i pastorałek był w pełni wykorzystany.

 Długoletni prezes Towarzystwa Kazimierz Wyczarski zaprezentował wiersz na tę okoliczność pochodzący z jego czasów przedszkolnych.

Aby śpiewanie było donośne i nie brakowało nam  zapału korzystaliśmy z poczęstunku przygotowanego przez koleżanki i kolewgów.

Wszystkim zaangażowanym w organizację spotkania i obecnym na nim składam serdeczne podziękowania.

                                                                                                                                  Maria Ryznar-Fołta

 

 

 

 

Błogosławionych prawdziwie rodzinnych Świąt Bożego Narodzenia

 

opromienionych blaskiem betlejemskiej gwiazdy,


aby stały się czasem radości i pokoju płynącego

 

ze żłóbka nowo narodzonego Chrystusa życzy

Zarząd TPM

 

OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA

Przez całe lato bieżącego roku mogliśmy podziwiać w markowskim skansenie wystawę zdjęć naszej społeczności wiejskiej, które wykonali ponad pół wieku temu fotografowie Tadeusz Rusinek i Adam Kołodziej. Wystawę zatytułowano „Moja wieś Markowa”. Wśród członków TPM zrodziła się inicjatywa, aby pokłosiem tej wystawy było wydanie albumu. Dnia 6 grudnia 2019 r. zebrała się więc w budynku CKGM grupa osób pod przewodnictwem pani Marii Ryznar-Fołty – prezesa TPM, aby podzielić się swoją wiedzą na temat przedstawionych na fotografiach, ludzi, miejsc i architektury. Dzięki wspólnemu oglądaniu zdjęć i dyskusjom wiele osób udało się rozpoznać, a sytuacji uwiecznionych na fotografiach ustalić. W związku z owocnym przebiegiem, spotkania takie postanowiono kontynuować, aby uwiecznione na zdjęciach osoby i fragmenty historii naszej wsi ocalić od zapomnienia.

M.K.

 

GRABIENIE LIŚCI PRZED ZIMĄ W SKANSENIE

 

Potrzeba nieustannej odnowy umysłów i serc, aby przepełniała je miłość
i sprawiedliwość, uczciwość i ofiarność, szacunek dla innych i troska o dobro wspólne,
szczególnie o to dobro, jakim jest wolna Ojczyzna.

                                                                                                                              Jan Paweł II

 

ŚWIĘTO NIEPODLEGŁEJ  OJCZYZNY

11 listopada 2019 r. w 101 rocznicę odzyskania niepodległości w kościele parafialnym w Markowej uczestniczyliśmy w uroczystej  Eucharystii, aby dziękować Panu Bogu za wolność okupioną krwią i zmaganiami  naszych przodków. W homilii ks. Proboszcz Roman Chowaniec mówił o tym jaką Polskę powinniśmy budować.  Mamy Ojczyznę wolną, która  jest nam dana i zadana. O tym jaka będzie jej przyszłość  zależy od nas, od zachowania pamięci  o czynach przodków oraz od naszego osobistego świadectwa i zaangażowania. Ks. Kardynał Wyszyński mówił : „Musicie ducha hartować, aby móc jak orły przelatywać w przyszłość Ojczyzny.

 Udział Sztandarów: Szkoły Podstawowej im. Sług Bożych Rodziny Ulmów, Ochotniczej Straży Pożarnej i Towarzystwa Przyjaciół Markowej  podkreślił rangę uroczystej, dziękczynnej  Mszy Św. Oprawę muzyczną zapewniła nasza orkiestra dęta i chór parafialny „Cantus Deo”.  Uroczyste obchody Święta Niepodległości zakończył koncert orkiestry dętej pod batutą Jana Kiliana. Prolog ks. Damiana Toczka do występu muzyków przypomniał słuchaczom, jakie znaczenie miały  pieśni patriotyczne w okresie niewoli i walki o wolność.

Dziękuję koleżankom : Grażynie Bar i Dorocie Szpytma oraz koledze Józefowi Flejszarowi za asystę  Sztandaru Towarzystwa.

                                                                                                                                                                                                                                         Maria Ryznar-Fołta

Poczet sztandarowy TPM

Msza Św. za Ojczyznę

Msza Św. za Ojczyznę

Koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Orkiestry Dętej z Markowej

Koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Orkiestry Dętej z Markowej

 

"Gorzki to chleb jest polskość.”

                        Cyprian Kamil Norwid

ZADUSZKI SKANSENOWSKIE

2 listopada 2019 r. (sobota)  o  godzinie 16.00 spotkaliśmy się w Skansenie, aby posłuchać o żołnierzach – bohaterach z Markowej, którzy złożyli swoją młodość, swoje zdolności i siły, a niejednokrotnie życie w ofierze dla Ojczyzny. Rangę naszego spotkania podniosła obecność Pana Wiceprezesa IPN Mateusza Szpytmy oraz Pana Wójta Gminy Markowa Mirosława Maca.
Wspominani byli :

  • Mjr Wojciech Rewer (1907- 1969)

Żołnierz II wojny światowej, odznaczony Krzyżem Walecznych, Orderem Virtuti Militari, francuskim Croix de Guerre, holenderskim Orde van Oranje Nassau a także angielskim War Medal. Losy oficera Wojska Polskiego 1 Dywizji Pancernej  gen. Stanisława Maczka przedstawił bratanek Stanisław Rewer. Jego stryj to żołnierz walczący za Ojczyznę na wielu frontach II wojny światowej. Za odwagę i hart ducha w walkach z Niemcami  w Normandii  został odznaczony w sierpniu 1944 roku Krzyżem Walecznych. Za sukces operacji w Holandii pod Moerdijk kapitan Wojciech Rewer otrzymał Order Wojenny Virtuti Militari, a potem od generała de Gaulla - Croix de Guerre. Po tułaczce wojennej, poświęceniu swej młodości Ojczyźnie, nie mógł do niej powrócić, co można odczytać jako dziejowy paradoks. Pan Stanisław mówił o tym, że Stryjowi przyświecały  w życiu: dobro, piękno i prawda, a w pamięci pozostała na zawsze wojenna poniewierka i brak uznania w rodzinnym kraju.  Major Wojciech Rewer zmarł  18 listopada 1969 roku w szpitalu RAF w Londynie.

  •  Kpt. Franciszek Michnar   (1892- 1940)

Żołnierz I wojny światowej. Służył we Włodzimierzu Wołyńskim.  O służbie w czasie I wojny światowej w wojsku austriackim, o aresztowaniu Kapitana przez Sowietów i zesłaniu rodziny na Sybir mówiła żona Stanisława Puchały – siostrzeńca kapitana.  Kpt. Franciszek Michnar został zamordowany w 1940 roku i znalazł się na  tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej.

  •  Por. Jan Suchecki (1918-1944)

Żołnierz II wojny światowej, pośmiertnie odznaczony Orderem Virtuti Militari. Jan Kilian – mąż bratanicy porucznika Jana Sucheckiego przedstawił tułaczkę wojenną oficera Brygady Podhalańskiej wiodącą po klęsce wrześniowej przez Węgry, Francję aż pod Narwik. Dalej szlak bojowy Brygady Podhalańskiej wiódł ponownie do Francji. Po klęsce Francji Jan Suchecki przedostał się do Anglii, do 1 Dywizji Pancernej  gen. Stanisława Maczka. By walczyć z Niemcami w 1944 roku wylądował w Normandii. W bitwie pod Falaise w  sierpniu 1944 roku  wśród zabitych 21 oficerów znalazł się również Jan Suchecki.

  •  Kpr. Antoni Bachta (1896-1964)

Żołnierz I wojny światowej i wojny bolszewickiej. Odznaczony Krzyżem Walecznych. Syn Franciszek opowiadał o doświadczeniach żołnierskich ojca, gdy w wieku 18 lat został  powołany do Armii Austriackiej, walczył na Froncie Galicyjskim, a potem Włoskim. Uczestniczył w wojnie z Ukraińcami na Froncie Ukraińskim i z bolszewikami na Wołyńskim. Brał udział w bitwie nad Wisłą. Pełnił funkcje dowódcy zwiadu. Podczas akcji zwiadowczych wykazywał się niezwykłą odwagą i brawurą, pokonując wielokrotnie silniejszego wroga, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych w 1921 roku. Po wojnie wrócił do Markowej, nie skorzystał z propozycji osadnictwa na Wołyniu. Wyjechał w 1923 roku do Francji i przez 9 lat pracował w rolnictwie, aby zarobić i kupić ziemię w  Markowej. Pan Franciszek podkreślił żelazne zasady moralne, religijność, patriotyzm i optymizm ojca. Antoni Bachta zmarł  w Święto Niepokalanego Poczęcia NMP w 1964 roku.

Podczas XII Zaduszek Skansenowskich w Zagrodzie-Muzeum w Markowej wydarzenie to swoim występem uświetnił Zespół Śpiewaczy z Markowej pod kierunkiem Pana Jana Kiliana.   

                                                                                               

  Maria Ryznar-Fołta

Zaduszki 2019 Zaduszki 2019Zaduszki 2019Zaduszki 2019Zaduszki 2019Zaduszki 2019 Zaduszki 2019

Zaduszki 2019

            

    

Za sprawą łaski lub przeoczenia
Bóg zostawił dla nas na ziemi zakątki raju.
                                                        Richard Paul Evans

 

Wyprawa na Roztocze


Pierwszy weekend października przewodnicy i sympatycy TPM spędzili na Roztoczu. Było dość zimno i mokro, ale nie traciliśmy ducha. Roztocze to urokliwa kraina z bogatą kresową historią i kulturą. Opowiadał nam o tym z wielką pasją i zaciekawieniem przewodnik pan Adam Momot. W Szczebrzeszynie zwiedziliśmy synagogę i cerkiew, ale chrząszcza nie było słychać . Za to w Zamościu przywitał nas korowód myśliwych świętujących ogólnopolski dzień patrona Św. Huberta. To taka miła niespodzianka tego dnia. Zgodnie z planem zwiedziliśmy Zamość i Krasnobród. Po trudach całego dnia odpoczywaliśmy w Józefowie. W niedzielę zatrzymaliśmy się na Mszy Św. w zabytkowym kościele w Górecku Kościelnym. Zwierzyniec był kolejnym etapem naszej eskapady. To atrakcyjne miasteczko Zamojskich, wiąże się z nim również historia królowej Marysieńki. Roztocze pożegnaliśmy w Józefowie z wieży widokowej usytuowanej przy kamieniołomie.

 Chrząszcz w Szczebrzeszynie

Dąb w Górecku Kościelnym

Dąb w Górecku Kościelnym

Kamieniołom w Józefowie

Wieczór w Józefowie

Wieczór w Józefowie

Zamość

Zamość

Zwierzyniec

Zwierzyniec

Wieża widokowa w Józefowie

 

NARODOWE CZYTANIE

„Książki – okręty myśli żeglujące po oceanach czasu i troskliwie niosące swój drogocenny ładunek z pokolenia na pokolenie"

                                            Francis Bacon         

 

W dniu 08 września 2019 roku w Zagrodzie Muzeum  w Markowej odbyła się już 8 edycja Narodowego Czytania. W tym roku czytano fragmenty 8 nowel, które na trwale wpisały się w historię literatury polskiej. Były  nimi : „ Dobra pani” – E. Orzeszkowej, „ Dym” – M. Konopnickiej, „Katarynka” – B. Prusa, „Mój ojciec wstępuje do strażaków” B. Schulza, „ Orka” – W. S. Reymonta, „Rozdzióbią nas kruki i wrony” – S. Żeromskiego, „Sachem” – H. Sienkiewicza, „ Sawa” (z cyklu Pamiętniki Soplicy) – H. Rzewuskiego.

Wśród czytających byli przedstawiciele Towarzystwa Przyjaciół Markowej: Kazimierz Wyczarski i Maria Małek.

Myśl przewodnia czytanych utworów to polskość oraz wartości uniwersalne, które pokazują nam, że w życiu należy kierować się szlachetnością, wrażliwością na drugiego człowieka a także pamięcią o naszych korzeniach. 

Otoczenie Zagrody Muzeum stworzyło niepowtarzalną atmosferę dla czytania, słuchania i podziwiania naszych wybitnych pisarzy – mistrzów stylu, języka i plastyczności.

Zapewne spędzony tutaj czas pozostawił w uczestnikach niezapomniane wrażenia, przeżycia i uczucia.

Maria Małek

 

 

Najważniejsze jest, by gdzieś istniało to, czym się żyłoi zwyczaje, i święta rodzinne.

I dom pełen wspomnień. Najważniejsze jest, by żyć dla powrotu.

                                                                                                                    Antoine de Saint-Exupery

 

 Ślabant – taki sobie zwyczaj

W upalną sobotę 31 sierpnia zorganizowaliśmy przeszkodę dla orszaku weselnego wyruszającego z domu gospodarzy wesela Marty 

i Grzegorza Szylarów do Szówska. Ich syn Tomasz wybrankę serca znalazł w odległym Szówsku.

Bawiliśmy się już przy układaniu scenariusza do tego wydarzenia, a później przy przygotowaniu rekwizytów i głównym wystąpieniu.

Były dygresje do zawodu Pana Młodego jak również  do ”pasji” gospodarzy.

Ps. Ło downi to nikomu nawet do łba by nie przyszło, żeby szukać baby po łobcych wsiach.

Maria Ryznar-Fołta

 

 

 

 

Nie ma szczęścia dla człowieka ,

Jeżeli się  nim z drugim podzielić nie może.

                                                 Józef Ignacy Kraszewski

Wakacyjna wizyta uczestników Oazy Rodzin wraz z księdzem Witoldem Burdą
w naszej Zagrodzie

24 sierpnia gościliśmy w Markowej wakacyjną Oazę Rodzin z Helusza. Ksiądz Witold Burda postulator procesu beatyfikacyjnego  Rodziny Ulmów  swoje wakacje w Polsce przeżywa prowadząc rekolekcje dla tychże rodzin. Jeden dzień uczestnicy rekolekcji spędzili w Markowej na Eucharystii w naszym kościele parafialnym, w Muzeum Polaków Ratujących Żydów w czasie II wojny światowej i u nas w Zagrodzie. Wśród gości była pani Barbara Nowak Małopolska Kurator Oświaty, dziennikarka Magdalena Korzekwa –Kaliszuk z mężem Zbigniewem oraz 30 małżeństw z dziećmi  z różnych stron Polski.

Minęło 75 lat od tragicznych wydarzeń w Markowej, gdy 24 marca nad ranem niemieccy policjanci rozstrzelali Rodzinę Ulmów z siedmiorgiem dzieci i ośmioro osób pochodzenia żydowskiego. Tragiczne losy  Rodziny Ulmów  i Goldmanów tak przerażały markowian, że głośno o tym nie mówiono przez prawie pół wieku. Holokaust objął swym zasięgiem nie tylko Żydów, ale dotyczył też  Polaków, którzy  najzwyczajniej po ludzku pomagali przeżyć prześladowanym, co Niemcy zawsze karali śmiercią.  

Postawa Ulmów jednych zadziwia, innych zachwyca.  Nasi goście chcą od Ulmów  czerpać siłę i moc w świecie odwróconych znaczeń, manipulacji, pogmatwanych wartości i upadku autorytetów.

Maria Ryznar-Fołta

 

 

 

Jubileusz 40-lecia Towarzystwa Przyjaciół Markowej

Dzień Otwartych Drzwi

 

W niedzielę 7 lipca podczas Dnia Otwartych Drzwi członkowie TPM  świętowali  40-lecie założenia Towarzystwa. Na uroczystości przybyło wielu znakomitych gości. Wśród  nich  byli: Poseł na Sejm RP  Kazimierz Gołojuch, Wiceprezes IPN Mateusz Szpytma, Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl, członek Sejmiku Województwa Podkarpackiego Bogdan Romaniuk, konserwator  Oddziału Rzeszowskiego Bartosz Podobny, Wicestarosta Powiatu Łańcuckiego Barbara Pilawa-Kraus, Wójt Gminy Markowa Mirosław Mac , Dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów Podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów Anna Stróż-Pawłowska oraz wielu sympatyków  i turystów. Cieszyliśmy się z uczestnictwa w imprezie współzałożyciela Towarzystwa Michała Pelca, długoletniego Włodarza Gminy Markowa i Józefa Bąka członka pierwszego Zarządu. Byli również wśród nas  starsi członkowie , którzy budowali Zagrodę  i rozrzewnieniem w oku wspominali założyciela Towarzystwa Tadeusza Ruta i  pierwsze lata  pracy.  

Z okazji jubileuszu   40-lecia Towarzystwa w Muzeum –Zagrodzie Wsi Markowa możemy oglądać wystawę  fotograficzną „Moja wieś Markowa”- Fotografia społeczności wiejskiej z lat 1946- 1979 Tadeusza Rusinka i Adama Kołodzieja.

Maria Ryznar-Fołta

 

 


 

 


 

Światowy Dzień Dziergania

 

8 czerwca w naszej Zagrodzie zorganizowano  obchody Światowego Dnia Dziergania w miejscach publicznych w scenerii starych, chłopskich chałup, w klimacie dawnej wsi.

Popularyzacja ręcznych robótek : szydełkowania czy  robienia na drutach to stwarzanie nowej przestrzeni dla tych, którzy mogą i chcą  swój czas wykorzystać pożytecznie i twórczo. Uczestniczki  warsztatów wykazały się niezwykłą pomysłowością tworząc różne dzieła od serwetek, szali począwszy, a skończywszy na kapeluszach i torebkach. Czas spotkania umilały kapele: Malawianie i Markowianie. Pomysłodawcą spotkania była Irena Pelc- Kozłecka, a realizatorem Centrum Kultury Gminy Markowa.

Maria Ryznar-Fołta


 

Nowe spojrzenie i nowe doświadczenia  z wycieczki do Lublina, Kozłówki i Dęblina.

W sobotę 25 maja w ulewnym deszczu wyruszyliśmy do Lublina. Deszcz okazał się przelotny, a podczas całej ,dwudniowej wyprawy doświadczyliśmy wymarzonej pogody. Lublin to piękne miasto z bogatą historią i architekturą. Nasza rodaczka pani Maria Balawejder-Kantor podzieliła się z nami urokiem starego miasta.

W Lublinie obejrzeliśmy też Muzeum Wsi Lubelskiej. W dużym powierzchniowo skansenie oglądaliśmy zabudowę  dawnych dworów, wsi i miasteczek Lubelszczyzny.

W niedzielę zwiedziliśmy Muzeum Zamoyskich Kozłówce. Po czym w pięknych parkowych alejkach podziwialiśmy urok Pałacu i otoczenia.

Interesujący przekaz dziejów lotnictwa wojskowego  okresu międzywojennego, czasów II wojny światowej , czasów  PRL-u i współczesnych   poznaliśmy w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie. Wracając  głosowaliśmy już na Podkarpaciu w Kamieniu.

 

Maria Ryznar-Fołta


 

 

Chwalcie z nami Panią Świata …..

 

Majówki  - tradycja śpiewania i grania pieśni Maryjnych przy kapliczkach w Markowej. W tym roku nasza orkiestra zainicjowała Majówki koncertem pieśni Maryjnych przy kościele po nabożeństwie majowym w dniu 1 maja. Dziękujemy panu Kapelmistrzowi i Orkiestrantom za przywracanie w Markowej  tej  pięknej tradycji.

 

Zapraszamy na Majówki do Skansenu.

 

         W majowe piątki od godziny 19.00 będziemy śpiewać Litanię Loretańską  i słuchać pieśni  wykonaniu naszej orkiestry.

 

                                                                                      Maria Ryznar-Fołta

 

 


 

 

Niech się święci – Trzeci Maj

 

Święto Narodowe i Matki Bożej Królowej Polski uczciliśmy w Gminie Markowa razem ze Świętem Strażaków - Św. Florianem. Do obchodów włączyła się Orkiestra Dęta i Strażacy z całej Gminy.

W tym dniu przed Tablicą Pamiątkową przy Urzędzie Gminy Poseł na Sejm RP Kazimierz  Gołojuch i Wójt Gminy Mirosław Mac złożyli kwiaty przy asyście Strażackich  Pocztów Sztandarowych oraz Pocztów: Solidarności Rolników Indywidualnych i Towarzystwa Przyjaciół Markowej.

Po uroczystej Mszy Św. Centrum Kultury i Parafia w Markowej proponowali mnóstwo atrakcji. Było rozpoczęcie sezonu Motocyklistów, były parady Turków, okolicznościowa  akademia i festyn. Pogoda tego dnia nie była zbyt łaskawa, ale mimo tego amatorów imprez nie brakowało.

Przez cały weekend majowy drzwi naszej  Zagrody były otwarte.

                                                                                                    Maria Ryznar-Fołta

 


 

Per aspera ad astra.

                                   Łacińskie

 

Muzeum –Zagroda Wsi Markowa - laureatem nagrody „Zabytek Zadbany ”

W dniu 24 kwietnia 2019 r podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków  w Gdyni odebraliśmy prestiżową Nagrodę  „Zabytek Zadbany ” w kategorii -Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej  i krajobrazu. Radość nasza była wielka i dzielił ją z nami Wójt Gminy Markowa –Mirosław Mac.

Zapał i entuzjazm członków Towarzystwa Przyjaciół Markowej oraz idące za tym wzmagania na rzecz ratowania dziedzictwa naszej małej Ojczyzny Markowej w przeciągu 40 lat działalności  zostały zauważone i nagrodzone.

Maria Ryznar-Fołta

 


 

 

Jesteśmy nominowani w Konkursie „Zabytek zadbany 2019”

 

„Zabytek Zadbany" to ogólnopolski konkurs Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków. Celem konkursu jest promocja opieki nad zabytkami, poprzez propagowanie najlepszych wzorów konserwacji, utrzymania i zagospodarowania zabytków. Procedurę konkursową prowadzi Narodowy Instytut Dziedzictwa.
Zwycięzców konkursu "Zabytek Zadbany" poznamy podczas uroczystej gali Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków 24 kwietnia.

 

Obrady Jury odbyły się  27-28 marca 2019 r.


Jury poddało ocenie jakość i zakres prac budowlanych, konserwatorskich, restauratorskich, rewaloryzacyjnych prowadzonych przy zabytkach zgłoszonych do konkursu. Podczas obrad wyłoniono następującą listę nominowanych:

 

Kategoria A: utrwalenie wartości zabytkowej obiektu
Nominacje:

Bobowa, kościół Świętej Zofii (woj. małopolskie)
Nowy Wiśnicz, zakład karny w dawnym klasztorze karmelitańskim (woj. małopolskie)
Szczecin, willa Georga Grawitza, obecnie siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Tadeusza Szeligowskiego
Warszawa, szkoła Stowarzyszenia „Rodzina Wojskowa”, obecnie Szkoła Podstawowa Specjalna nr 123 im. Kornela Makuszyńskiego

Kategoria B: rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu

Nominacje:

Chrzęsne, zespół pałacowo-parkowy (woj. mazowieckie)
Jankowice, pałac w zespole pałacowo-parkowym (woj. wielkopolskie)
Markowa, Zagroda – Muzeum Wsi Markowa (woj. podkarpackie)
Zatonie, trwała ruina pałacu (woj. lubuskie)

Kategoria C: adaptacja obiektów zabytkowych
Nominacje:

Gdańsk, prochownia Stara Apteka, obecnie scena „Stara Apteka” Teatru Wybrzeże
Kościerzyna, dworzec kolejowy, obecnie miejsce obsługi podróżnych i przestrzeń biurowo-wystawiennicza (woj. pomorskie)
Ruda Śląska, dworzec kolejowy, obecnie Miejska Biblioteka Publiczna „Stacja Biblioteka” (woj. śląskie)
Wrocław, kamienica przy Placu Solnym 4, obecnie siedziba fundacji i ośrodka kultury OP ENHEIM

Kategoria D: architektura i budownictwo drewniane
Nominacje:

Duszniki-Zdrój, młyn papierniczy – Muzeum Papiernictwa (woj. dolnośląskie)
Jawor, Kościół Pokoju (woj. dolnośląskie)
Żołędowo, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego (woj. kujawsko-pomorskie)

Kategoria E: zabytki techniki

Nominacje:

Biedrusko, wodociągowa wieża ciśnień (woj. wielkopolskie)
Chełmża, wodociągowa wieża ciśnień (woj. kujawsko-pomorskie)
Leszno, wiatrak koźlak „Czesław” (woj. wielkopolskie)
Wieliczka, komora Jezioro Wessel na III poziomie Kopalni Soli „Wieliczka” (woj. małopolskie)

Kategoria specjalna F: właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem

Laureaci:

Gliwice, kościół Świętego Jerzego (woj. śląskie)
Zerwana, kaplica Świętego Jana Nepomucena (woj. małopolskie)

Zarząd TPM składa podziękowania wszystkim , którzy zaangażowali się w przygotowanie materiałów do konkursu. Szczególne podziękowania kierujemy do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków –Oddział  w Rzeszowie i całego zespołu  za skompletowanie dokumentacji do Konkursu. 

Maria Ryznar-Fołta


 


Wszystko ma swój czas,

 i jest wyznaczona godzina

 na wszystkie sprawy pod niebem. koh3,1

 

Przyszedł czas ,aby zająć się pracami wykończeniowymi przy chałupie Szylarów.

Obiekt ten nabrał „rumieńców ” już  po ogrodzeniu działki nowym , drewnianym płotem. Obecnie  wykonane zostały posadzki pod podłogi. To dobry start w tym sezonie zachęcający nas do dalszych działań.

Maria Ryznar-Fołta

 


 

Jeśli zapusty pogodne bywają ,

Świąt Wielkanocnych tak się spodziewają.

 

Na zakończenie karnawału, na  „zapusty” w dniach 4 i 5 marca 2019roku  odbywały  się spotkania klas ósmych w Skansenie  z seniorami Towarzystwa. Edward Szpytma z małżonką Zofią i Franciszek Rut wspominali dawne czasy. Mówiliśmy o tym jak się kiedyś młodzi bawili , jak ciężko pracowali i jak często

o ich wyborach życiowych decydowali rodzice. Młody chłopak miał baczyć na powiedzenie rodzica:  na ładnej gębie pszenicy nie posiejesz.

Młodzież z wychowawczyniami: p. Ewą Nowak i p. Marią  Małek zwiedzały naszą Zagrodę.

Zachęcaliśmy młodzież do współpracy z Towarzystwem zapraszając  na niedzielne spotkania wakacyjne.

 

Maria Ryznar-Fołta


 

 

 

 

Chwała Bogu na wysokościach,

 a na ziemi pokój ludziom Jego upodobania.

                                                         Łk. 2,14

 

Na Szczęście, na zdrowie na ten Nowy Rok…

 

Na dobre w progi naszego Skansenu weszła tradycja wspólnego śpiewania kolęd. W sobotę 21 stycznia 2019 roku  licznie zgromadzeni członkowie TPM i zaproszeni goście spotkali się ,aby śpiewać kolędy. Zaproszonych gości powitała Prezes Towarzystwa Maria Małek. Cieszyliśmy się z obecnością wśród nas Wójta Gminy –Mirosława Maca. Członek Zarządu Powiatu – Dyrektor CKGM  Jan Kilian służył nie tylko akompaniamentem akordeonowym i ale też wraz małżonką Marią  przewodzili  śpiewaniu kolęd. Wśród zaproszonych gości pojawili się: Krzysztof Szczypek z żoną Teresą i Mikołaj Kornecki z żoną Joanną. Obaj panowie pracowali dla Towarzystwa jako projektanci naszych obiektów muzealnych. Spotkanie przebiegało w przyjacielskiej atmosferze przy wspomnieniach nawiązujących do wielkiego wysiłku założycieli i budowniczych Zagrody, a w szczególności Tadeusza Ruta – wieloletniego Prezesa.

                                                                                                           

Maria Ryznar-Fołta

 


 

Tylko fotografie nie liczą się z czasem

pokazują babcię jak chudą dziewczynkę

z wiosną na czerwonych gałęziach wikliny

jej piłkę sprzed pół wieku i wróble jak liście…

                                          ks. J.Twardowski

 

Markowa w fotografii Tadeusza Rusinka

 

Powracamy do nie tak bardzo odległej historii - lata pięćdziesiąte poprzedniego stulecia. W dniu 15 stycznia w Sali CKGM rozpoznawaliśmy wydarzenia i osoby biorące w nich udział  z fotografii Rusinka z 1955 roku. Korzystając z rzutnika wyświetlaliśmy na dużym ekranie stare fotografie. Wśród rozpoznających byli : Zosia i Edek Szpytmowie, Antek i Zosia Olbrychtowie, Wiesiek Homa, Jan Kilian, Edek Bar, Jasiu i Hela Kochmańscy, Franek Balawejder, Romek Kluz. Zebrani rozpoznawali miejsca, wydarzenia i osoby. Jednak nie udało się w pełni zidentyfikować wszystkich. Zapisy prowadziła Halinka Kud i Maria Ryznar- Fołta. Czeka nas wiele pracy . Zdjęć jest około 3000 szt.

Zapraszamy chętnych do współpracy przy identyfikacji fotografii.

                                                                                                      Maria Ryznar-Fołta


 

 

 

 

 

Niech bezgraniczna Miłość płynąca z betlejemskiego żłóbka gości każdego dnia w naszych sercach.

Błogosławionych Świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku życzy

zarząd Towarzystwa Przyjaciół Markowej.

 


 

Kolorowe „Pająki”

W trosce o zachowanie tradycji w ramach współpracy z naszą Szkołą Podstawową zorganizowaliśmy warsztaty adwentowe. Młodzież klas szóstych z wychowawczyniami: p. Magdaleną Grzybowską -Rogala i p. Renatą Olbrycht odwiedziła nasz Skansen. Uczniowie spotkali się z seniorami TPM i instruktorką Martą Szylar prowadzącą naukę robienia dekoracyjnych pająków. Jak się okazało, wbrew pozorom robienie pająków nie jest  prostym zajęciem. Wymaga dużej cierpliwości i wytrwałości. Warsztaty pokazały zainteresowanie grupy tworzeniem tego typu przedświątecznych ozdób . Nasi seniorzy zaprezentowali stare ozdoby choinkowe i opowiadali o tym jak to drzewiej bywało w oczekiwaniu na Boże Narodzenie. W tym czasie przygotowaniom do świąt podporządkowano wiejskie zajęcia w gospodarstwie i w domu. W adwentowe wieczory  dzieci i kobiety, a zwłaszcza panny  troszczyły się o wystrój dekoracyjny chałupy i jej estetykę. Ładnie zdobione różnoraką plastyką wnętrze świadczyło o zręczności oraz wpojonej potrzebie porządku i czystości dziewczyny, co stanowiło atut w oczach kawalerów. Do wykonania ozdób używano łatwo dostępnych materiałów: słomy, orzechów, wydmuszek jaj, kolorowych papierów i bibuł. Z surowców powstawały rozmaite ozdoby choinkowe i stroiki do wiejskich izb. W Markowej niemal w każdej izbie wisiały piękne, kolorowe pająki. Konstrukcje pająków zadziwiały swoją  oryginalnością i urokiem. Liturgia Kościoła splatała się z chłopskimi wierzeniami i zwyczajami owocując religijnością i sposobami świętowania niepowtarzalnymi jak cała polska kultura ludowa.

Maria Ryznar-Fołta


 

100-lecie odzyskania  Niepodległości – 11 listopada 2018

Wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych

W niedzielne popołudnie licznie zgromadzeni mieszkańcy Markowej kontynuując świętowanie 100- lecie Odzyskania Niepodległości zebrali się w CKGM. Zebranych przywitała Pani Maria Małek Prezes Towarzystwa Przyjaciół Markowej.

Ks. Damian Toczek i pan Wiesław Wiglusz z córką  Elżbietą poprowadzili wspólny śpiewanie Pieśni Patriotycznych.

Teksty śpiewanych pieśni wyświetlone przez Łukasza Kielara na dużym ekranie przypominały  zapomniane strofy.

Udział w spotkaniu to  mała cząstka naszej powinności wobec Ojczyzny, naszej ziemi. Tu wzrastamy, tu są groby naszych przodków, tu są nasze korzenie, tu jest nasza Ojczyzna-Matka. A Matce należy się szczególny szacunek.

                                                                             Maria Ryznar-Fołta


 

Jesienne porządki

Jesień to czas przemijającego i spadającego  uroku letnich dni. Ten „urok” opadł właśnie  obficie na terenie naszej Zagrody. Było co robić, ale było też z kim pracować.

Zespół czternastoosobowy wyposażony w dobry humor i pogodę ducha powalczył skutecznie z „pierzyną” liści usłanych po wszystkich zakamarkach na terenie Skansenu. Pracowaliśmy nie tylko my, ale  także maszyny wspomagające i dmuchawa do liści o której pomyślała Grażynka Bar. Gospodarz był zadowolony i my też.

Dziękowaliśmy sobie wzajemnie za miłą współpracę.

                                                              Maria Ryznar-Fołta

 


 

 

"Cierpliwość, wytrwałość i pot

tworzą niepokonaną kombinację sukcesu." 

                                          Napoleon Bonaparte

                                 Wiecha na ogrodzeniu Zagrody- Skansenu.

 

Przychylność Niebios i życzliwość ludzka sprzyja tym, którzy kochają pracę i ludzi. Rok temu przygotowaliśmy bale  olchowe z przeznaczeniem na wyrób sztachet. Dzisiaj świętujemy. To dzięki uporowi i ciągłym zmaganiom Edwarda i Józefa Szpytmy, Tadeusza i Franciszka Balawejdera, Adama Bąka, Ryszarda Szpunara,  Wacka Szpytmy, Staszka Czady, Józefa Flejszara, Józefa Rejzera ,Andrzeja Gonciarza, Franciszka Cyrana mamy nowe ogrodzenie wokół obiektów muzealnych. Swój wkład wnieśli sprzętem stolarskim i budowlanym : Józef Szpytma s. Edka Meka, Sławek Szpytma  oraz Edek Kochmański. Dzieło rąk waszych pozostanie dla potomnych. Zaświadczy o społecznym zaangażowaniu i trosce o przyszłe pokolenia. 

                                                                                                      Maria Ryznar-Fołta


 

Są w życiu ludzie i chwile,

których się nie zapomina.

XI Zaduszki Skansenowskie - 3.11.2018r

 

Tradycyjnie w pierwszą sobotę listopada odbyła się  uroczystość poświęcona pamięci zmarłych Markowian bądź  zasłużonych dla Markowej. W tym wspominani byli : Śp. ks. prałat Stanisław Leja- proboszcz parafii Markowa w latach 1993-2008 i  organista w naszej parafii w latach 1955 – 2012 Śp. Marian Cwynar. Uroczysta Msza Św . koncelebrowana pod przewodnictwem ks. biskupa Edwarda Białogłowskiego przywołała pamięć o zmarłych, ich oddanie i służbę na chwałę Bogu i ludziom. Licznie zgromadzeni goście, rodziny wspominanych i Markowianie słuchali wspomnień relacjonowanych przez : ks. Biskupa Edwarda Białogłowskiego, Czesławę Balawejder, Zbigniewa Kuźniara, Jana Kiliana, Piotra Cwynara i Wiesława Homę. Splendoru i powagi wspomnieniom dodał: Chór  Parafialny z Panem Organistą Wiesławem Wigluszem , Kameralny Chór Męski i duet instrumentalny Sylwii Barcikowskiej i Eli Wilgusz. 

                                                                                                            Maria Ryznar-Fołta


 


 

III Ogólnopolski Zjazd Polaków Ratujących Żydów w czasie II wojny światowej

 i poświęcenie „Sadu Pamięci”

 

Od 17-19 października odbywały się uroczystości  poświęcone „Sprawiedliwym” oraz tym,dzięki którym „owoce sprawiedliwych” zostały ukazane Światu. W Urzędzie Marszałkowskim w Rzeszowie w dniu 18 października odznaczono 35 „Sprawiedliwych” i  wręczono odznaczenia nadane przez sejmik - “Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego. Otrzymali je Mateusz Szpytma, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej , Wiceprezes TPM, Elżbieta Rączy, pracownik IPN, współautorka trzech wystaw poświęconych Polakom Ratującym Żydów podczas II wojny światowej. Dla nas bardzo ważny był fakt odznaczenia  ks. prałata Stanisława Lei, który był naszym proboszczem w latach 1993-2008. To dzięki staraniom ks. Stanisława dzisiaj toczy się proces beatyfikacyjny Rodziny Ulmów  Odznaczenie w imieniu zmarłego  odebrał brat –Tadeusz Leja. W dniu 19 października  abp Adam Szal, metropolita przemyski poświęcił

 „Sad  Pamięci”. Uroczystościom towarzyszyła   kompania honorowa 21 Brygady Strzelców Podhalańskich, poczty sztandarowe z Markowej : Szkoły im. Sług Bożych Rodziny Ulmów, OSP , Harcerskiej Drużyny oraz TPM. To wydarzenie buduje poczucie naszej narodowej wartości, kieruje przekaz mówiący o powinności poświęcania się dla innych.

                                                                                                     Maria Ryznar-Fołta

fot. CKGM




 

 Ogrodzenie działki z chałupą Szylarów tradycyjnym, drewnianym płotem – październik 2018

 

 

 

Wytworzenie ,wysuszenie oraz zabezpieczenie przed warunkami zewnętrznymi  sztachet jest procesem długotrwałym. Rok temu przygotowaliśmy bale olchowe, potem pocięliśmy je na deski. Z desek wycięliśmy sztachety i suszyliśmy je się przez całe lato. Ponadto przygotowaliśmy słupki i dębowe poprzecznice. Po uzgodnieniach z właścicielem działki –Gminą ustaliliśmy warunki ogrodzenia i ruszyliśmy z pracami. Jesienna aura jest dość łaskawa. Z każdym kolejnym dniem przybywa płotu. 

 

W Towarzystwie majstrem od wszystkich prac remontowo-budowlanych jest Edward Szpytma- Mek l.82. Niezawodnym pomocnikiem Edka jest Józef Szpytma l.83, nasz czynny kowal. Stałym uczestnikiem zmagań w Skansenie jest Tadeusz Balawejder. Do tej ekipy dołączył się Adam Bąk, Stanisław Czado, Wiesław Fołta i Franciszek Cyran. Franciszek Balawejder jak przystało na gospodarza Skansenu specjalizuje się w wielu dziedzinach. Ekipie Edwarda Szpytmy służy pomocą  nie tylko techniczną, ale także wykazuje się umiejętnościami  kulinarnymi. 

                                                                               Maria Ryznar-Fołta       

      


 

    Konferencja o ludobójstwie Polaków na kresach wschodnich

 

W dniu 7 października 2018 w Centrum Kultury Gminy Markowa odbyła się  konferencja poświęconą mordom na kresach wschodnich dokonanych  przez ukraińskich nacjonalistów.

Wysłuchaliśmy referatów historyków z Oddziału Rzeszowskiego IPN Panów: Tomasza Berezy i Piotra Chmielowca. 

Pani Izabela Janiszewska- Obarek przypomniała o tragicznych losach na wschodzie swoich dziadków, których w maju 1944 roku zamordowali Ukraińcy wraz z trójką dzieci.

O losach Markowian z Wazowa koło Sokala mówił Pan Kazimierz Wyczarski.

Wsłuchana w przedmówców i w dyskusję wywołaną tematem konferencji oraz przeżyciami mojej rodziny uważam, że to były bardzo tragiczne czasy dla Polaków na wschodnich rubieżach. Klęska wrześniowa, okupacja sowiecka, szalejący nacjonalizm ukraiński, zsyłki na Sybir- to działania okupantów i bandytów niosące paraliżujący strach, lęki i śmierć.

Wojna się zakończyła i zapadła kurtyna milczenia nad tamtymi wydarzeniami. Polacy ze Wschodu, którzy ocaleli zostali zesłani na ziemie odzyskane na zachód lub na ziemie opuszczone przez Ukraińców. Oby historia tamtych czasów nigdy się nie powtórzyła!

 

                                                                                                        Maria Ryznar-Fołta

fot. CKGM

 


 


Ciuchcią do Bachórza , dalej autobusem do Dubiecka

 

                  9.09.2018 rok

 

 

 

W niedzielny poranek po Prymarii członkowie i sympatycy TPM  wybrali się na przejażdżkę Ciuchcią do Bachórza.

W Dubiecku spotkaliśmy się  z działającymi społecznie członkami Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Dubieckiej. Oprowadzono nas po okolicznych  atrakcjach turystycznych.

 Zwiedziliśmy kościół parafialny w Dubiecku , którego budowę rozpoczęto 1933 roku , a konsekracji dokonał w 1952 roku ks. bp ordynariusz  Franciszek Barda.

 To  bardzo okazała Świątynia z cudownym obrazem Matki Bożej Bolesnej.

 

W bliskim sąsiedztwie kościoła znajduje się  bogaty zbiór prywatnego Muzeum Skamieniałości i Minerałów. To budzące podziwu miejsce zachwycało nas nie tylko zbiorami, ale pasją właściciela.

Zamek- Pałac Krasickich w Dubiecku nie posiada zbiorów muzealnych, został skomercjalizowany i służy jako obiekt hotelowo- restauracyjny. Parkowe okazy przyrodnicze dębów , platanów i lip przy alejkach i na dziedzińcu zamkowym poświadczają o jego dawnej świetności.

 

 Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dubieckiej zadbało o dawną Cerkiew greckokatolicką, która obecnie jest miejscem wielu imprez kulturalnych, wernisaży, koncertów , wystaw itp. 

 

 Na zakończenie naszej wyprawy Pani Danuta Śliwińska z Izby Regionalnej w Śliwnicy zaprezentowała historię zaklętą w rękodziełach i dawnych przedmiotach codziennego użytku. Nieopodal  Budynku Izby przygotowano dla nas miejsce na ognisko. Korzystając z gościnności gospodyni mogliśmy wypić ciepłą herbatkę i kawę oraz upiec pyszne markowskie kiełbaski.

 Wspólny śpiew i pogawędki przy ognisku zakończyły wojaże po ziemi Dubieckiej.

 Dziękując wszystkim , którzy poświęcili swój czas złożyliśmy gospodarzom zaproszenie  do Markowej, aby podzielić się osiągnięciami na niwie naszych społecznych poczynań.

 

 

                                                                                                      Maria Ryznar-Fołta


 

 

                               

  „Dawniej to było inaczej….”

 

 

 

Z sentymentem wspominamy lata , kiedy byliśmy dziećmi i dorastaliśmy  w środowisku wiejskim. W pocie czoła pracowaliśmy z rodzicami , rodzeństwem i dziadkami od wczesnej wiosny przy otwieraniu kopców ziemniaczanych aż do późnej jesieni przy zbiorze poplonowej rzepy. Pracy  w gospodarstwie nigdy nie brakowało, pomimo wkraczającego postępu technicznego.    Obraz naszych wsi zmieniał się w tempie, z którym nie mogli pogodzić się najstarsi mieszkańcy. Był to jednak proces nieodwracalny. Konie zastąpione zostały ciągnikami.  Proste, ręczne  narzędzia: sierpy i kosy wypierały kosiarki, żniwiarki, snopowiązałki i kombajny. Zaakceptowaliśmy zachodzące zmiany, nawet nam się podobała lżejsza praca z lepszymi efektami ekonomicznymi. Ale jest w nas coś, co tęskni za tym co było. Chętnie wracamy do wspomnień. Dla  przypomnienia przekazujemy obrazy z żytnich żniw w Markowej. Pogoda nas nie rozpieszcza, ale może uda się pozyskać słomę na kiczki i ziarno na ciemny, żytni chleb.

 

                                                                                                                                                                                                                                             Maria Ryznar- Fołta